Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

i6o

DE WEDERGEBOORTE

het nog onverdragelijker juk van de letter op te leggen, en dat juk heeft het Protestantisme tot voor korten tijd steeds gehinderd.

De methoden van de Hervormers waren die van de filosofen der scholastiek. Hun denkwijze was geheel en al Middeleeuwsch.

Het paste Luther, bij het begin van zijn opstand, een beroep op de rede te doen tegenover Rome, maar, hij misbruikte ten slotte de rede door te ontkennen, j dat zij recht had bij geloofskwesties gehoord te wor- j den. Zelfs Zwingli, de hervormer, die den ruimsten geest had, verhief den tekst der Schrift tot de hoogte; van een gezag als dat van den Paus. Het voornaamstej werk van Calvijn's leven bestond hierin, de leerstellingen van het Protestantisme tot een strengs dogmatisch systeem te vormen, dat het Roomsche in strengheid, volmaaktheid en volkomenheid even-] aarde.

In de tweede plaats mor digde de Hervorming denj geest van verdraagzaamheid niet aan. De Hervormersj mochten, zoo luid zij konden, over het recht van eigen oordeel spreken, maar dit beteekende alleen het rechd van eigen oordeel voor hen zelf. Onverdraagzaam! als de meest haatdragende ijveraars van de oudere Kerk, „verdedigden zij het recht tot eigen oordeel, terwijl zij hen, wier oordeel van het hunne verschilde] verbrandden."

De vrijheid van gedachte, welke zij voor zichzea opeischten, weigerden zij aan anderen. Zij wilden dus eigenlijk een dictatuur op intellectueel gebied, even onbuigzaam als die van Rome, uitoefenen, want hun]

Sluiten