Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

WETENSCHAP EN FILOSOFIE

181

doel van beide filosofieën, de theoretische zoowel als de practische, zijn, ijdele bespiegelingen en alles, wat leeg en nietig is, te verwijderen en te verwerpen, en te bewaren en uit te breiden, wat soliede en vruchtbaar is. Die wetenschap moet niet een lichtekooi voor genoegen en ijdelheid alleen zijn, of als slavin te winnen en te verkrijgen tot lust van haar meester, maar zij moet zijn als een echtgenoote, die voortbrengt en troost schenkt."

De gronden van Bacon's breuk met de scholen zullen nu voldoende duidelijk zijn. De geest der dogmatiek, de verwaarloozing der natuur, de verkeerde wijze van behandeling en de scheiding der wetenschap van het menschelijk leven hadden alle te zamen den geest gedood en de wetenschap tot stilstand gebracht.

De geschiedenis der filosofie vertoonde daarom alleen een opvolging van autocratische leermeesters en dociele hoorders van een oudbakken traditie, van geslacht tot geslacht. Zij had een lange rij uitvinders en ontdekkers moeten aanwijzen, die elk iets nieuws en gewichtigs aan de uitvindingen en ontdekkingen van hun voorgangers hadden moeten toevoegen. Aangevuurd door de eerzucht, de wetenschap verder te brengen en haar practisch te maken, begon Bacon zijn nieuw hulpmiddel in de wetenschap uiteen te zetten. Dat hulpmiddel, dat in bijzonderheden verklaard wordt in het „Novum Organum", wordt aangeduid door het woord inductie.

De methode, die bij de filosofen der Scholastiek in zwang was geweest, was de deductieve, of een

Sluiten