Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

IN DE LITERATUUR

325

Niet voor Calvijn, toen de dogmatiek en de fanatieke ijver hun overwicht herkregen en het oude despotisme der onfeilbaarheid in een nieuwen vorm hersteld was, scheidde het humanisme zich definitief van de hervormde theologie af. De verandering in de verhouding der beide oplevingen, de intellectueele en de godsdienstige, wordt zelfs voor het verschil in toon tusschen de Fransche hteratuur van de latere en vroegere Renaissance aansprakehjk gesteld.

Terwijl zij slechts de weinigen beroerde, had de geest van de Hervoraiing intusschen de beste denkers van Frankrijk diep getroffen, en, als gevolg daarvan, werd de hteratuur van de kracht en de hartstocht van het leven vervuld. Wij voelen dit bijvoorbeeld in den verheven ernst, het echte humanistisch enthousiasme, het profetisch vuur en geloof, dat ons overal onder de wilde dwaasheid en onbezorgde onbetamelijkheid van Rabelais te gemoet treedt.

Tüley heeft een interessante vergelijking tusschen deze groote representatieve figuur van de Fransche Renaissance en die uit denzelfden tijd in Itahë, Ariosto, gemaakt. „Hoe vormeloos, hoe ruw, hoe lomp, hoe vol vervelende details en vermoeiende herhalingen is Rabelais ! Hoe helder, hoe harmonisch is daarentegen Ariosto ! Welk een volmaakte stijl, welk een fijn gevoel! Hij vermoeit ons nooit, hij beleedigt nooit onzen smaak. En toch staat men na het lezen van Rabelais met een gevoel van vroolijkheid op, terwijl Ariosto, niettegenstaande zijn scherts en vroolijkheid, onuitgesproken neerslachtig is. De reden hiervan is, dat de een ons hoop aanbiedt, de ander

Sluiten