Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

uiterlijke, oorzaak van de dingen is." En alles wat is, is er in wetmatigheid. Alles wat is, vloeit noodwendig voort uit de wetten van de eeuwige Natuur. De Natuur is God, Natura naturans. De wereld is de natura naturata. Er is de eenheid van beide, al is er onderscheid. Van de allergrootste beteekenis voor het moderne denken is Kant, de filosoof uit Koningsbergen. Hij toont aan dat alles wat wij waarnemen waargenomen wordt door onzen geest, dat wij het bovenzinnelijke niet kunnen waarnemen, onzen eigen geestesinhoud kunnen wij kennen, meer niet. Daarom kunnen wij geen dogmata geven als objectieve waarheid. Al ons weten is betrekkelijk. Slechts van binnen uit kunnen wij waarheden vaststellen. Als wij gelooven is het van uit de innerlijke ervaring. God en onsterfelijkheid blijven al worden zij anders, vanuit de practische rede, gevonden. Wij deden maar een greep. Waar zouden wij heen, als wij alles wilden opsommen, zelfs maar aanduiden, wat zich afspeelde op het gebied van natuurwetenschap en dat der wijsbegeerte.Vol wordt het leven van de moderne stroomingen. Modern is ook de strooming die het leven, de wereld en den mensch anders, optimistischer, waardeert. Even noemden wij de renaissance, de herleving van de klassieke oudheid. De Griek, de Heiden, stond anders tegenover de wereld dan de Christen. Hij was bezield met groote levensliefde. Die oude levensopvatting komt in de Renaissance als een nieuwe geest in den nieuwen tijd, men gaat de natuur be-

59

Sluiten