Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het heerschende kerkstelsel en tegen de schraapzucht, weeldeen ontuchtonderde kerkelijke ambtsdragers, stemmen als van Wessel Gansfoort en Geert Groote, Agricola en Erasmus. Naarmate Luthers denkbeelden doordringen komen de hervormingsgezinde stroomingen breeder op: in 1520 predikt in Zuid-Holland de monnik Wouter na zijn Dominicanenkleed te hebben uitgetrokken en legt de grondslag van de eerste Hervormde gemeente in Nederland; in 1523 sterven Hendrik Voes en Johannes van Essen op den brandstapel in Brussel; in1525wordt Hendrik van Zutfen door een woeste menigte doodgemarteld en Nicolaas van Antwerpen in de Schelde verdronken; in hetzelfde jaar sterft Willem Dirks in Utrecht den vuurdood, weldra door Jan de Bakker gevolgd. Keizer Karei, eerst nog aarzelend, verscherpt welhaast de strafbepalingen: alle overtreders zullen worden beschouwd „als seditieuse personen ende perturbateurs van onsen staet ende der gemeynen ruste" en als zoodanig gestraft, „te weten de mans metten sweerde ende de vrouwen gedolven," d.i. levend begraven, als zij berouw toonden, en anders „metten vyere", d.i. verbrand. Als de sombere Filips II zijn vader is opgevolgd wordt het nog erger: de „bloedplaccaten" worden verscherpt, de beruchte inquisiteurs Sonnius, Tapper, Grauels, Titelman trekken aan het werk; straks zal Al va zich beroemen dat hij in enkele jaren achttienduizend menschen heeft laten vonnissen. Dan breekt de storm los: onder aanvoering van Willem van Oranje, Eg-

100

Sluiten