Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

INLEIDING.

duistert En zooals het met den natuurkundige is, evenzoo is het met den wiskundige gesteld. Hij verklaart ons de grootheden; wat hij ons niet verklaart, is de mathesis. En zoo ook >met de overige wetenschappen: zij verklaren de dingen, niet [het kennen der dingen. Wat zij verklaren, zijn de objecten der ervaring, niet de ervaring zelf. — Het is klaarblijkelijk onmogelijk dat op het standpunt, waarop de dingen gekend worden, ook tegelijk het kennen der dingen kan worden verklaard; even onmogelijk, als dat ons oog, terwijl het een landschap beschouwt, tegelijk zichzelf ziet". l)

En niet alleen onze wetenschappelijke overtuigingen spreken wij uit in oordeelen, die wij als noodzakelijk en algemeen geldig beschouwen; ook in het praktische, ten aanzien van de vraag, hoe de mensen behoort te handelen, en in de beoordeeling van de producten der verschillende schoone kunsten en van de voorwerpen der natuur, uit het oogpunt der schoonheid, vellen wij oordeelen, die wij niet bloot voor de uitdrukking onzer subjectieve meening, maar voor objectief, algemeen geldig houden. Ook de mogelijkheid der ethika en schoonheidsoordeelen is dus een probleem, dat zich aan den mensch opdringt, en eischt behandeld te worden. En al zou de denkende geest ook ten slotte tot het resultaat komen, dat oordeelen met de pretentie van algemeene geldigheid, nóch op het gebied der natuurbeschouwing, noch op dat van het handelen, nóch op dat van het (Esthetisch genieten mogen aangenomen worden, (evenmin als in kwesties van smaak en reuk) er is toch altijd een afzonderlijke wetenschap die deze onderzoeking volbrengt en het resultaat bewijst en proclameert. Deze wetenschap is de philosophie.

Het is duidelijk, dat hare resultaten voor ons menschen van het grootste gewicht zijn en dat onze diepste en heiligste

i) Kants Leben und die Grondlagen seiner Lehre. Drei Vortrage von Kuno Fischer (Mannheim 1860) pag. 96. Uit dit uitnemend helder geschreven werkje is voor eerstbeginnenden veel te leeren.

Sluiten