Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

6

GRIEKSCHE WIJSBEGEERTE.

belangen daarbij zijn betrokken. Hier is de plaats, waar beslist moet worden of wij in zake wetenschap tot een utilistisch skepticisme moeten komen; of wij, volgens den eisch van sommige vertegenwoordigers der natuurwetenschappen, ons geloof aan God, wilsvrijheid en onsterfelijkheid zullen moeten prijsgeven, en het inzicht aannemen, dat onze overtuigingen hierin, hoezeer ook psychologisch verklaarbaar, slechts op voorstellingen berusten, waarmee geen enkele realiteit kan overeenkomen.

De wetenschap, die den overgang vormt van philosophie tot de natuurwetenschappen is de zielkunde of psychologie. Al naar men er den nadruk op legt, dat zij zich bezighoudt met het waarnemen, beschrijven classificeeren van bewustsijntoestanden, dus met zelfontleding, waartoe juist de philosophen de meeste neiging en talenten zullen hebben, of aan den anderen kant er op wijst, dat van die psychische toestanden toch niets wetenschappelijk zal kunnen verklaard worden tenzij zij beschouwd worden in verband met de veranderingen van ruimtelijke objecten, nl. de levende lichamen, waarbij dan de gewone methoden der natuurwetenschappen moeten worden aangewend, — zal men geneigd zijn de psychologie onder de philósophische of onder de physische wetenschappen te rangschikken. In elk geval is het voor alle wetenschappen, en voor de philosophie niet het minst, van hoog belang, juiste voorstellingen en een goed overzicht van de oneindig gecompliceerde psychische feiten te hebben, om er niet eens van te spreken, dat elke aanwending van de philósophische waarheden op een bijzonder gebied zonder zielkunde onmogelijk is.

Wanneer wij nu de psychologie niet mederekenen, hebben wij dus als wijsgeerige hoofdvakken: I de theoretische philosophie (logika en metaphysika), II de praktische philosophie (ethika, zedeleer) en III de schoonheidsleer (na Baumgarten in de vorige eeuw sesthetika geheeten), en deze onderzoeken, met welk recht onze wetenschappelijke ethische en aesthetische

Sluiten