Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HET BLOEITIJDPERK DER PHILOSOPHIE.

79

(hoewel het niet verwonderlijk zijn zou, als die standen toch gelukkig waren), maar wel, om het geheel aan zijn bestemming te doen beantwoorden, waartoe elk deel streng zijn èigenaardige plichten moet volbrengen. Alle beperkingen der hoogere standen, ook hun vrouwengemeenschap, zijn offers aan de idee van het Goede. En het is onvermijdelijk, dat er heerschers en beheerschten zijn wegens de onloochenbare macht, die het zinnelijke en gemeene over de meeste menschen heeft. Zoo is Plato's staat noodzakelijk een aristokratie, gebaseerd op den natuurlijken aanleg. Er bestaat voor de begaafde individuen van den derden stand gelegenheid om onder de hoogeren te komen, en evenzoo dalen de kinderen van de hoogere standen, als zij verbasteren, tot de lageren.

Eerst schijnt Plato overtuigd geweest te zijn dat zijn staat, al was het dan ook door buitengewone maatregelen, in deze wereld gerealiseerd zou kunnen worden. Maar later werd hij pessimistischer en in zijn „Wetten" tracht hij te geven en te nemen, en zooveel mogelijk met de op aarde nu eenmaal heerschende slechtheid in zijn voorschriften rekening te houden.

Van minder gewicht is Plato's Physika. Deze behandelt hij gedwongen, als „meening", niet als wetenschap, en meest in mythischen vorm. Hij ziet zich genoodzaakt naast de ideeën een tweede principe aan te nemen, de ruimte, het niet-zijnde, de oorzaak der natuurlijke noodzakelijkheid, waarin door de godheid, den bouwmeester der wereld (demiurgos), de personificatie van het hoogste doel, de eeuwige ideeën worden afgedrukt; in de wereld als orgapisme is natuurlijk ook een ziel, de wereldziel, die door den demiurg'eerst gemaakt wordt, een middending tusschen de idee en de ruimte, alle getallen en verhoudingen in zich bevattend en zich door de geheele stoffelijke wereld uitstrekkend, welke denkbeelden door Plato soms zeer phantastisch worden uitgewerkt *).

i) Vgl. A-pelt. Metaphysik pg. 495 vlgd. „Die Physik war zu Platon's Zeiten noch keine Wissenschaft. Die Naturgesetze waren noch nicht entdeckt

Sluiten