Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

136

GRIEKSCHE WIJSBEGEERTE.

Gelijk men ziet, zijn de beschouwingen, die Epikurus uit zijn aanstootgevende principes afleidt, niet zoo gevaarlijk en stuitend; hij zegt veel dingen, die Plato, Aristoteles en de Stoici ook hadden kunnen zeggen. Het is natuurlijk, dat zulk een wijsbegeerte, in eenvoudige onopgesmukte taal door een zoo beminnelijk en achtenswaardig man als Epikurus voorvoorgedragen, talrijke aanhangers vond en grooten invloed verkreeg. Hoewel zijn levensbeschouwing alles behalve verheven is en hij van een zedelijke bestemming van den mensch niets weet, moet men toch zijn eerlijkheid en zijn oprechtheid waardeeren, en het talent bewonderen, waarmede hij zijne inzichten weet uit te drukken.

Het spreekt van zelf, dat de Stoici hem vinnig bestreden en den neus optrokken voor den „zwijnenstal van Epikurus". Hiertoe droeg niet weinig bij het feit, dat vele nietswaardigen, buiten staat tot eenige geestes-ipspanning en opgaande in de de laagste genietingen, zich Epikuraëers verkozen te noemen, eenige losgerukte spreuken van den meester als een schild voor zich uit houdend. Trouwens ook de Stoa had hare talrijke schurftige schapen, waarop de Epikuraëers van hun kant niet verzuimden triomfantelijk te wijzen. Maar de hoofdoorzaak van den laster en haat tegen Epikurus ligt wel in het feit, waarop Lewes terecht opmerkzaam maakt „dat het een der meest gewone gevolgen van speculatief verschil is, dat wij aan de meeningen van onzen tegenstander de consequenties toeschrijven, die wij daaruit afleiden, alsof dit onbetwijfelbaar de consequenties waren, die hijzelve daaruit afleidt". Men doet Epikurus onrecht, als men te veel aan die enkele doctrinair kras geformuleerde stellingen (lust is het hoogste goed, onrecht is op zich zelf geen kwaad, enz.) blijft hangen. Zijn leer volgt geenszins logisch uit zijn grondstellingen. Om maar iets te noemen: als onze ziel haar geheelen inhoud aan de gewaarwordingen ontleent en al ons inzicht daarin wortelt, waar zal de geest dan de kracht vandaan halen tot het

Sluiten