Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Dat zou goed zijn, als ieder steeds lust had in hetgeen voor hem noodig is, en als ieder zoo wijs was om uit eigen beweeging te doen, wat anderen doen uit gehoorzaamheid.

De Hollander verfoeit het Duitsche militarisme — maar wat heeft hij er voor in de plaats? Niets hoegenaamd.

De Engelschman heeft zijn vormelijkheid, zijn correctheid, zijn kostschoolsopvoeding, die werkelijk — zooals Galis* worthy ons duidelijk heeft gemaakt — zoo goed is als de strengste discipline. De jonge Engelschman leert zelfverloos chening van zijn vroegste jeugd af. Hij leert de ongeschreeven wet gehoorzamen, die zegt wat „good form" is. Hij blijft zijn individualiteit handhaven, maar laat zich eer pijnigen of dood* schieten dan af te wijken van hetgeen onder zijn kameraden geldt als correct, fatsoenlijk.

Daardoor is de Britsche groep zoo sterk en zoo rijk aan individueele krachten, ondanks een zeer gebrekkig onderwijs* systeem.

Holland geeft zijn kinderen uitsteekend onderwijs — maar geen opvoeding.

In geen beschaafd land worden de kinderen zoo slecht opgevoed als bij ons. Ze zijn nagenoeg geheel zonder tucht. Er heerscht in Holland iets, wat men vrijheidskoorts zou kun* nen noemen. Een mooi ding, als er een machtig zelfbedwang teegenoover stond. Maar daarvan is niets merkbaar.

Na een bijna tachtigjarige periode van vreede en stijgende voorspoed zijn we wel niet verwijfd, maar toch zeeker ver* wend geworden. Ons rechts*bewustzijn is bizonder gevoelig, onze afkeer van dwang en onrecht gaat tot in het sentimen* teele. Wij vergeeten, hoe ver de ons omringende volken nog van den idealen rechtsstaat af staan, wij willen, alleen, idealen handhaven waar de menschheid nog niet aan toe is, en wat het ergste is: wij verbeelden ons reeds een mate van voortreffelijkheid te bezitten, die recht geeft op waar* achtige vrije en rechtvaardige organisatie..

41

Sluiten