Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

95

het oog van de wereld „en dévotion", maar niemand gelooft aan den ernst van dit besluit. Hij laat zich overhalen om het Parlement te dreigen met zijn aan God ontleende macht: „Je suis votre maitre, je veux être obéi. Je connais tous les droits, que je tiens de Dieu. II n'appartient a aucun de mes sujets den limiter ou décider 1'étendre: On voudrait donc que je misse ma couronne è leurs pieds."

Het volk heeft een afkeer van de priesters, die met de inquisitie worden vereenzelvigd; in hooger kringen zwijgt men ze dood. In 1753 zijn zij een derde minder in aantal dan het vorig jaar; het Jezuitencollege is verlaten 1).

Een der eerste salons der 18e eeuw, waar dames en heeren in besloten kring te Parijs op gezette tijden bijeen kwamen was die van het hotel Sully; hier verscheen ook de jonge strijdlustige Arouet, die onder den naam Voltaire een plaats zou veroveren in de opvolgende salons. Nieuwe denkbeelden op het gebied van letteren, kunst en politiek werden er vrijmoedig besproken, zoodat zij spoedig invloedrijke middelpunten, werden, in tegenstelling van de clericale hofkringen van Versailles.

Het weelderige hof van koning Stanislaus (van Polen), schoonvader van Lodewijk XV, te Nancy en Lunéville, was zeer in trek bij Voltaire en zijn vrienden Chatelet, Belle-Isle, Choiseul, prins Conti, Maurits van Saksen, de actrice Clairon, d'Alembert, Montes-

1) Barbier Journal IV 301, VI 114, 150, 158, VII 274, 300, 453, VIII 277. Het Jansenisme, welks politieke actie de propaganda der philosophen voorafging, bleek een krachtige bondgenoot te zijn: het stelde den wil des volks boven dien van den autocraat en de kerken boven den paus.

Sluiten