Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

En toch is ook de Hond eenzijdig. Want nog een ander ghetto is er. Eén van de stilste rust; hetzelfde, dat eens in schoone kleuren in Babel tot uiting kwam: Gam baginoe vezagrenoe eth Zion! Het stille ghetto, zeldzaam, doch ook bestaand!

*

In Frankrijk, waar in 't Oosten ghetti waren, en waar in onzen tijd te Parijs arme Joden tezamen wonen, een OostJoodsch agglomeraat, dat op aanplakbiljetten in 't Jiddisch aangesproken wordt — Dubnow vermeldt zelfs, dat de „Rue de Rivoli"tot „Riweles Gas" herbenoemd is — ontstond geen eigenlijke ghetto-letterkunde.

't Eenige, waarop wij zouden kunnen wijzen is een scherpe, kort-lijnige typeering van die Parijsche buurt in den roman „Manette Salomon" van de niet-Joodsche gebroeders de Goncourt.

Het Londensche ghetto daarentegen is wel het meest bekend geworden van alle, doordat het een Zangwill heeft voortgebracht. Als wij over ghetto4iteratuur spreken en aan boeken denken, dan komt ons ZangwiU's naam het eerst in 't geheugen en direct met hem, zich verdringend om dien naam, talrijke kinderen en kleinkinderen van het ghetto — zijn Mozes en Esther Ansell, zijn Rebbe Schmoel, Channah en Levie, zijn Melchizedek Pinchas, Rafaël Leon en vele anderen nog.

Dat Londensche ghetto is eigenlijk minder karakteristiek, minder apart, dan ons Amsterdamsche. Het is een verplaatst Oost-Joodsch ghetto, maar boven het onze heeft het voor, dat het een plaats van samenkomst schijnt te zijn van onze geheele Diaspora: Engelsche, Amerikaansche, Poolsche, Russische, Hollandsche Joden convergeeren in die hoofdstad, die het Galoeth voltooide, en waarin Menasseh ben Israël tevens het beginpunt van het nieuwe Israël zag. Zangwill was hier in de gelegenheid Joden van de meest diverse plui-

— 80 -

Sluiten