Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

— io5 —

dat naar mijn meening in nauwen samenhang daarmede staat, bijzondere aandacht geschonken. Door het mij ter beschikking staande materiaal nauwkeurig na te gaan, zag ik een onderlingen samenhang in de verechillende verschijnselen, die bij de komst der Joden in Nederland en hun verder verblijf waar te. nemen zijn, en vond zoo naar mijn meening een oplossing voor de gestelde problemen. Deze gaan ver uit boven de engere sfeer der geschiedenis der Joden in Nederland, ze zijn een deel ook van Neerland's Geschiedenis in de Gouden Eeuw uit oekonomisch opzicht. Ik heb mij echter alleen tot taak gesteld de ééne zijde van het probleem, zoover het den Joden geldt hier uiteen te zetten. In hoe verre deze zienswijze eenige wijziging in de opvatting der handelsgeschiedenis van Nederland brengt, wil ik niet beslissen, maar eventueel overlaten aan hen, die deze speciale Studie tot de hunne maken.

* *

Het eerste probleem, dat ik mij gesteld had, in directen samenhang met de bedoelde recensie van Dr. Japikse, was de vraag: wat is het eigenaardige van de geschiedenis der Joden in Nederland als geheel gezien. Hoe onderscheidde de toestand der Joden zich hier, subjectief en objectief;- van dien in andere landen en waaraan was dit verschil toe te schrijven?

Merkwaardig mag het genoemd worden, dat deze feitelijk zoo eenvoudige vragen in de, zoo gezegd, zeer groote litteratuur over de Joden in Nederland nergens werden gesteld en behandeld en daardoor tal van historische feiten n.m.m. verkeerd werden gezien.

Uitvoerig heb ik dit probleem in een voordracht, eenigen tijd geleden in het Genootschap voor de Joodsche Wetenschap in Nederland gehouden3), onderzocht en trachten op te lossen. Met een paar trekken wil ik hier mijn antwoord schetsen, omdat het in directen samenhang met de andere twee problemen staat.

Op het einde der zestiende eeuw was het aantal Marranen,

Sluiten