Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

profFyte te drukken een boek van de navigatien van Oost Indien met de conterfeytselen daertoe gehorende". En de uitvoering volgde onmiddellijk; het Itinerario met wat door den uitgever daaraan werd toegevoegd, verscheen in twee omvangrijke folio-deelen die de jaartallen 1595 en 1596 dragen. Het eigenlijke reisverhaal, dat ook zeer uitvoerige meedeelingen over al de landen en volken van het oosten bevat, en met tal van fraai gegraveerde prenten en met voortreffeUjke kaarten is versierd, is zeker geheel Linschotens werk, maar de uitgever heeft daaraan toegevoegd een stel „nette perfecte kaarten" voor de zeevaart, niet alleen om Afrika heen naar Indië, maar ook naar het verre Oosten en naar de Americaansche kusten. Dit stel van vijf kaarten is blijkbaar bewerkt naar de wereld-afbeelding, zooals die door Plancius was gemaakt. Of deze zelf er toe meegewerkt heeft, blijkt niet; het is echter niet onwaarschijnlijk, daar we eerst van eenigen tijd later duidelijke blijken hebben van een verwijdering, ja bepaalde vijandschap tusschen Plancius en Linschoten. Ook is er een wereldkaart bijgevoegd, die den naam van Plancius draagt met het jaartal 1594.

Met de toegevoegde kaarten samen gaf de uitgever ook uitvoerige landbeschrijvingen van Afrika en van Amerika, de eerste door den Enkhuizenschen geleerde Bernardus Paludanus, de tweede door Linschoten zelf bewerkt naar de beste verkrijgbare bronnen, beschrijvingen van Itahaansche, Spaansche en Fransche auteurs. Dan is nog als tweede deel gegeven een Reysgeschrift, dat de koersen en afstanden enz. geeft voor de geheele vaart van het oosten en van het westen. Ook hiervoor had Linschoten vele gegevens bijeen gebracht, maar we mogen m.i. als zeker aannemen, dat hierin ook die „secreten" van Bartholomaeo de Lasso mede zijn verwerkt.

Zoo vormde het Itinerario met het Reysgeschrift een volledigen gids voor de scheepvaart en den handel over de geheele wereld, en we weten dat het ook bij de groote Hollandsche zeevaart, die juist toen begon, als gids heeft gediend. Dat het boek heel veel lezers vond, blijkt uit de talrijke uitgaven, vertalingen, herdrukken en uittreksels, die tot in den nieuwen tijd alom verschenen zijn.

Dit standaardwerk van Linschoten maakte baan voor eene geheel nieuwe literatuur, de beschrijvingen van reizen, landen

90

Sluiten