Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE CARTOGRAPHIE

De geschiedenis van Amsterdams koloniale ondernemingen " loopt langs zonnige paden door een rijk landschap. Ik bedoel hier niet alleen mede, dat die ondernemingen tot schitterende resultaten gevoerd hebben en dat het verloop ervan vol is van treffende gebeurtenissen en bewonderenswaardige ontplooiing van krachtige persoonlijkheden, dat maakt die geschiedenis ongetwijfeld tot een glorie.

Maar ik bedoel thans nog meer, dat hij, die dit geschiedenispad af wü loopen, niet slechts deze tooneelen aanschouwt met zijn verbeelding, nadat hij ze heeft opgeroepen uit een onafzienbare woestijn van droge, verbleekte en moeilijk te lezen geschriften, maar dat zijn studiemateriaal zelf die rijkdom heeft, zoodat zijn pad van den aanvang af hem een vreugd is.

De zon op dat pad is de cartographie. Een kaart! Er is nauwelijks een symbool van het menschelijk weten in de laatste eeuwen zóó veranderd als de kaart. De kaartjes op school geteekend, de kaarten gebruikt op uitstapjes en reizen, en de kaarten om er in oorlogstijd vlaggetjes op te spelden, en de wereldkaart om de routes der stoomvaartlijnen te volgen en de ligging van concessies vast te stellen, en de kaart als het eerste oorlogswapen en het eerste instrument op zee, zie daar ongeveer de levensfeer van de moderne kaart. Nergens wordt van haar gevergd dat zij schoon zij, of dat zij zelfs een eigen karakter bezitte.

Maar in de dagen toen Amsterdam begon wereldstad te worden waren er nog geen Rembrandts en was men nog niet door de verzen op Constantijntje ontroerd. Toen waren de menschelijke affecten nog niet zoo ver gedissocieerd als thans, en was de cartograaf in staat zijn schepping meer mee te geven dan nu. Er was kunst en poëzie in de kaart.

Het was nog de tijd, dat voor velen het hemelgewelf zich

109

Sluiten