Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

drang van Van Houten het verbod van coalitie van arbeiders opgeheven. , . ,

In 1872 hield de Internationale een vergadering in den Haag; ook te Amsterdam zien we nu het socialisme zich manifesteeren, waarbij H. Gerhard op den voorgrond trad, die reeds in 1871 op een werkliedencongres de vraag had besproken, of vrijmaking van den arbeid mogelijk was met behoud der bestaande wetten op den eigendom. In 1878 ontstond te Amsterdam de eerste sociaal-democratische vereeniging, welke onder zijn leiding stond; zij vergaderde, met een ledental van circa dertig man, in een koffiehuis op het Damrak, hoek Mandemakerssteeg, later in verschuilende koffiehuizen in de Warmoesstraat. Zij was echter veel minder invloedrijk dan het Algemeene Nederlandsen Werkliedenverbond, dat onder leiding van Heldt stond en den eigendom met wilde aantasten; in 1878 ontstond daarnaast de Christelijke vereeniging Patrimonium. . ,

In deze jaren hooren we ook van werkstakingen; van oudere bewegingen van dien aard is ons niets bekend geworden, al bhjkt het, dat reeds omstreeks 1840 de leiders der Koninklijke FabriekzichmethunRotterdamschen concurrent hebben verstaan omtrent de houding ten opzichte der eischen der arbeiders aah te nemen. In 1873 beproefden de sigarenmakers door staking het loon van ƒ 7 op ƒ9 te brengen; het waren nog stakingen van geringe beteekenis. Van bepaalde sociale woelingen is hier nagenoeg niets te bespeuren; hetoproertje in 1835, dat tot de vernieling der soeploods op de Heerenmarkt leidde, ging uit van een groep van in hun vak benadeelde huisjesmelkers; de opstootjes op den Dam in Maart 1848 van een kleine groep, waarin Duitsche communisten de leiding hadden.

Het derde tijdperk, dat na de opening van het Noordzeekanaal is voor Amsterdam een tijdperk van herleving, al was ook het tempo hiervan in de eerste twintig jaar uiterst langzaam. Twee oorzaken stonden den vooruitgang m den weg; de toestand van de haven van Amsterdam het nog altijd veel, die van de verbinding met den Rijn alles te wenschen over. Men had hier het rechte vertrouwen in het slagen der KanaalMaatschappij gemist en geen tijdige maatregelen tot verbete-

176

Sluiten