Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

kaderuimte uitgebreid; een blik op de maquette der haveninrichtingen doet duidelijk zien, hoe groot de veranderingen zijn, sedert de opening van het Noordzeekanaal aangebracht. De stoomvaartmaatschappijen werden in de gelegenheid gesteld tot snel lossen en laden, tot opslag hunner goederen in ruime loodsen, tot overlading hetzij in binnenschepen, hetzij in den spoorwagen. Een voortrèfïèhjk ingerichte transportdienst naar den Rijn, de Nieuwe Rijnvaart Maatschappij, droeg er krachtig toe bij om eindelijk het transietverkeer tot ontwikkeling te brengen. En het waren niet alleen moderne ondernemingen, die Amsterdam tot een wereldhaven hielpen maken; de oude veemen, die sedert het einde der zestiende eeuw als arbeiderscoöperaties den handel bij de weging in de waag en bij de verwerking der waren in de pakhuizen groote diensten hadden bewezen, gingen met haar tijd mee en namen den opslag der goederen in modern ingerichte pakhuizen ter hand, terwijl zij tegelijkertijd in navolging van Pakhuismeesteren van de Thee door de uitgifte van ceelen aan toonder een uiterst belangrijk handelspapier schiepen. Aanschaffing van bunkennacbines en korenelevators, het scheppen van fruitloodsen, van een graansilo, 'van koelhuizen, van een kina-etablissement, yan een kolenvoorzieningsdienst, alle uitingen van particulieren ondernemingsgeest, hebben er toe bijgedragen om aan den handel alle faciliteiten te verschaffen; de gemeente zorgde voor uitbreiding der lavenruimte, het rijk voor verbetering van den weg naar zee.

Ook de industrie is met baar tijd meegegaan. Het is op een historische tentoonstelling niet de plaats om het heden te sterk te laten spreken en wij zullen ons dus onthouden van het noemen van namen, maar moeten toch wijzen op het feit dat, al is het aantal fabrieken wellicht gedaald, de beteekenis oneindig is toegenomen; wat beteekenden de kleine suikerbakkerijen, de brouwerijen, waarin enkele arbeiders werkten, tegenover de reusachtige inrichtingen, die op de meest moderne wijze ingericht, voor de welvaart der bevolking van zooveel beteekenis zijn?

Wij moeten nu nog een blik werpen op den toestand der bevolking in dezen tijd van opbloei, waarbij wij ons in hoofdtak henerken tot het tiidoerk, dat zich uitstrekt tot aan den

182

Sluiten