Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De Staten Generaal vormden naar het staatsrecht der republiek alleen een vergadering van gezanten, die geen zelfstandig gezag bezaten, maar alleen op instructie en lastbrief van hun provinciale committenten konden handelen. Min of meer was datzelfde ook het geval in de afzonderlijke gewesten. Want al hielden de Staten der provinciën, met name die van Holland, ook met stevige hand vast aan hun souverein gezag, dat van den afgezetten koning op hen was overgegaan — zelfstandig en autonoom waren toch ook die Staten niet. In Holland waren zij samengesteld uit de ridderschap en de afgevaardigden der achttien steden. Welnu, de laatsten waren evenmin vrij in hun oordeel en hun conclusie als de gedeputeerden ter Staten Generaal; ook zij dienden ruggespraak te houden met de regeering van hun stad. Zoo kwamen dus niet alleen de zaken van het gewest, maar ook de hoogste landsbelangen ten slotte voor het forum der stedelijke regeeringen.

Het behoeft geen betoog, welk een positie Amsterdam door dat alles in de republiek verkreeg. Economisch steeg het al spoedig tot den hoogsten trap van welvaart en zelfs rijkdom. Aan die economische kracht ontleende het van zelf een groote, welhaast beslissende politieke macht. Geen besluit van beteekenis werd in de republiek genomen zonder dat Amsterdam zijn invloedrijke stem had laten hooren. En al heeft Amsterdam zijn wil niet altijd kunnen doorzetten, tegen den uitgesproken wensch van de machtige koopstad was het toch feitelijk onmogelijk iets tot stand te brengen. Het is niet vrij van overdrijving, het fiere woord der burgemeesteren van Amsterdam tot Maria de Medici: Wij zijn de koningen van het land, mevrouw. Maar een diepe grondslag van waarheid ligt er toch stellig in.

Juist in dien tijd had de macht van Amsterdam zich met nadruk laten gelden. Dat Oldenbarnevelt ten val was gekomen, was stellig voor een niet gering deel te danken of te wijten, al naar men wil, aan de groote koopstad, die het den advocaat niet heeft kunnen vergeven, dat hij haar belet had een West-Indische Compagnie te stichten. Zoo was de val van Oldenbarnevelt niet alleen een triomf voor Maurits, maar ook voor Amsterdam. Gelijk zoo dikwijls bleken de overwinnaars het op den duur niet eens. Onder Frederik Hendrik zette

17

17

Sluiten