Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE TOPOGRAPHIE VAN AMSTERDAM

Amsterdam heeft een zeer merkwaardigen plattegrond, waarvan men den ontwikkelingsgang der stad als van zelf kan aflezen. Van Rome wordt gezegd, dat daar drie steden over en door elkaar heen liggen, het keizerlijke, het pauselijke en het koninklijke Rome. Met Amsterdam staat de zaak anders: hier liggen drie steden in en om elkander. Het geoefend oog onderkent onmiddellijk op den plattegrond deze drie onderdeden: de middeleeuwsche stad; dan het Amsterdam der zeventiende eeuw; ten slotte de moderne aanbouwsels, die te zamen in oppervlak de geheele oude stad overtreffen. Ook het karakter der stad wordt daardoor ontleed en geaccentueerd: het middeleeuwsche Amsterdam is de Amstelstad bij uitnemendheid, een dubbele rivierstad; het klassieke Amsterdam is de I Jstad met den blik gericht naar het oosten; de moderne stad is de IJstad gebleven, maar heeft zich omgewend naar het westen, waar de zee bruist, die haar welvaart brengt. Amsterdam is dus gegroeid als een boom; nog zijn de grachten de ringen, waaraan de uitleg en de ouderdom der stad kan worden bepaald.

Van oudsher wordt Amsterdam verdedd door den Amstel in een Oude en een Nieuwe Zijde. Wij mogen dus aannemen, dat het oudste gededte van Amsterdam moet worden gezocht aan den rechteroever van den Amstel, daar waar nog altijd de Oudekerk staat. De oudste straat, die tevens de dijk was, was de Warmoesstraat; daarbij kwam dan spoedig de omgeving van den dam en misschien al het begin van de Nes. Daarna, maar wanneer is onbekend, werd aan de overzijde van de rivier de Nieuwe Zijde gebouwd; bier is stellig vooreerst heel wat grond onbebouwd gebleven, waar de markt was en later het stadhuis en de Nieuwekerk kon worden gebouwd; misschien ontstond hier tegelijk ten zuiden van de markt de tegenwoordige Kalverstraat. Zoo had Amsterdam zich reeds 26

26

Sluiten