Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE BOEK- EN PRENTDRUK IN AMSTERDAM, TOT 1578

Amsterdam behoort niet tot de steden, die op het gebied van boek- en prentdruk vroeg op den voorgrond zijn gekomen. Hoewel de stad in de vijftiende eeuw een van de aanzienlijkste steden was van Holland, was zij toen noch de zetel van de houtsneekunst noch van den boekdruk.

In de voortbrenging en verspreiding van blokboeken als de Bïblia Pauperum komt een eerste plaats denkelijk wel toe aan het naburige Haarlem, maar niets wijst er op, dat Amsterdam zelfs op bescheiden voet daaraan zou hebben meegedaan.

En de oudste voortbrengselen van een nog zeer onvolmaakten boekdruk, de „Donaten uit Holland", waarin volgens den kroniekschrijver de eerste „vurbildung" lag van.de boekdrukkunst, zijn zeker niet te Amsterdam vervaardigd. Het is alweer Haarlem, waar volgens een vertrouwbare overlevering een vindingrijk man het eerst op de gedachte was gekomen, losse letters tot bladzijden samen te voegen voor den druk.

En weder, wanneer eene nieuwe vinding op dit gebied, die zich van Mainz uit over de wereld verbreidt, in deze landen doordringt, dan verschijnen de boeken, nu technisch volmaakter, grooter van omvang en rijker van inhoud, te Utrecht te Haarlem, te Delft en in andere steden, maar geen draagt den naam van Amsterdam.

Eerst in de zestiende eeuw gaat Amsterdam meedoen, en dan op zeer bescheiden voet. De techniek is weer verder voortgeschreden, de tijd van de incunabelen is voorbij. De drukkerij is een beroep geworden als andere; de drukker koopt zijn drukletter van een „lettersnider" en drukt naar eene vaste bedrijfsroutine, en ter versiering van zijne boekjes gebruikt hij houtsneetjes van geene of geringe kunstwaarde. Ook afzonderlijk, of in reeksen, worden dergelijke houtsneetjes in den handel gebracht; wellicht hadden deze onder een pubhek, waar lang niet iedereen kon lezen, een nog ruimere

70

70

Sluiten