Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zijn, die den naam van Blaeu niet kent, al heeft hij dan niet dikwijls in zijn Atlas gekeken en al zijn zijn groote kaarten hem waarschijnlijk nog geheel vreemd. Ook heeft hij wellicht reeds den naam van Plancius in zich opgenomen, al was het maar doordat hij, als lid van het Aardrijkskundig Genootschap, zijn portret zesmaal in het jaar op het omslag van zijn geographisch tijdschrift ziet staan.

Hij moge nu op de tentoonstelling zien, waarop de roem dezer mannen berust.

Wij hadden graag de wereldkaart zelf van Plancius hier gehad, de eerste groote wereldkaart, die in Amsterdam werd uitgegeven en die in 1592 het tijdperk der wereldreizen en van den wereldhandel inluidde; zij zit echter te stevig vast aan den muur van het Colegio del Corpus Cristi te Valencia in Spanje; maar wèl mogen we verwachten de tweede uitgave van deze kaart, kort na 1600 te Amsterdam op het touw gezet door Lenert Ranst en Hendrick van Langeren. Dr. J. W. IJzerman vond het contract, waarbij deze heeren zich verbinden de kaart van Plancius „na te snijden" en daar dan het portret van Ranst op te zetten. Ik had het geluk een exemplaar van deze kaart te Breslau te vinden, en het portret staat er op !

Blaeu. Zijn Adas is natuurlijk ook op de tentoonstelling, maar hij is ook de auteur van 4 groote kaarten der werelddeelen, de in dien tijd meermalen genoemde kaarten „met ronde streken", een nieuwe poging van projectie voor zeekaarten. Als geograpbie zijn zij de eerste Hollandsche voorstelling van de werelddeelen, nadat de Hollanders begonnen waren alle kusten der wereld te bevaren; als stijl zijn het volkomen voorbeelden van de tot vollen wasdom gegroeide primitieve geïllustreerde kaart. Wanneer een Amsterdamsen koopman uit die dagen deze kaarten op zijn kantoor beschouwde, dan klonken de dichterlijke woorden uit den Bijbel hem familiaar in de ooren. Er was harmonie tusschen deze kaarten en de bijbelsche en klassieke voorstellingen, die de wanden zijner kamers en zijn boeken versierden, de kaarten wonnen het echter in stamboom. Dit is ook van toepassing op de groote wereldkaart van Joan Blaeu, den zoon van Willem Jansz., die tijdens het vredescongres te Munster verscheen, de grootste en belangrijkste wereldkaart, die in de primitieve periode van de pers kwam.

112

Sluiten