Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zijn grimmigheid weinig Venetiaansch, werd begrepen en vereerd en kreeg als uit de volle hand van Fortuna de opdrachten, die hem èn zijn stad in duurzame bewondering verbinden.

Amsterdam op haar middaghoogte leed onder haar eigen beperkt oordeel, onder dat scherpe decideeren in zaken van smaak, waarmee gebrek aan kennerschap altijd gepaard gaat. Heeft Amsterdam in zijn plotselingen opbloei, in de haastige samengesteldheid van zijn levensdrift, den kunstenaars tallooze kansen geopend, zelf riep het het oorspronkelijke of geniale zelden tot prikkelende opdrachten, maar bestemde het beste wat het te geven had voor uitheemsche handlangers en grauwe onbeduidendheid. Het heeft in de harten der besten teleurstelling, verbittering en ontgoocheling gezaaid. Een schare van bij uitstek begaafden, zoo verscheiden van aanleg als Athene's volle kracht en Florence in zijn beste jaren het mocht beleven, stond voor haar gereed. Zonder overdrijving kan men zeggen, dat Amsterdam ze niet heeft gekend.

De beeldhouwkunst gaf geen aanleiding tot strijd. De verwachting, die de vrijstaande figuur der Razernij in de beginnende eeuw wekte door het volle Laokoöns-pathos der barok, bleef onvervuld. Geen sterke persoonlijkheid verscheen om uit de erfenis van Hendrick de Keyser nieuwe waarden te scheppen. Zij die beeldhouwen, Quellinus, Verhulst, maakten, als het historie was, Jordaensen in zandsteen en als het een portret gold, Van der Heisten in marmer. De uitvoering der regenten-bustes treft door volkomenheid, maar uit den band gesprongen opvatting of frissche inspiratie verrast ons nooit. Aan het drijfwerk der zilversmeden daarentegen ontrukt de barok de felle noot der verste consequenties. Een internationale inventie, het grillige weekdier-ornament, door Vianen verbreid, ontwikkelt de groote Lutma in schalen en vazen tot een bij uitstek nationale kunst. Tusschen reflexen op levend-bleek zilver grijnst een plotseling masker; in een gevoelig oppervlak trekken vloeiende lijnen en zwellende contouren tot de gapende muil van een zeemonster samen.

De macht dezer Hollandsche barok openbaarde zich niet in de bouwkunst. Het architectonisch verlangen van Amsterdam zocht het ideaal eener rustig-ademende schoonheid; het houdt zich aan het veilige richtsnoer van het verleden en volgt

131

Sluiten