Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

politie Stork, het proces tegen Domela Nieuwenhuis en diens ongehoord gestrenge bestraffing, welke in zulk een schrille tegenstelling stond tot de behandeling van andere, met-politieke vergrijpen in denzelfden tijd, dat een reeks van vooraanstaande mannen op gratie aandrongen, leven nog in veler herinnering. Hoe onpopulair de politie was in die dagen, toont het palingoproer in Augustus 1886, dat evenwel, voor zoover tot heden bleek, evenmin een socialen ondergrond had als het kermisoproer tien jaar te voren. Toch schijnt het een belangrijken invloed op de stemming der bevolking te hebben uitgeoefend, zooals in het volgende jaar bleek, toen bij de „Oranjefeesten" een ware „Sozialistenhetze" plaats had, waarbij de politie een onbegrijpelijk laksche houding aannam.

In de volgende jaren kalmeerde de beweging eenigszins, hoewel de ernstige werkeloosheid, die deze jaren kenmerkte, zorg genoeg wekte. Langzamerhand kwam de beweging in kalmer banen, waartoe ook het feit zal hebben bijgedragen, dat na eenige werkstakingen de loonen ietwat omhoog gingen, terwijl de economische toestand langzamerhand verbeterde. In de socialistische beweging kwam ook in zooverre eenige wijziging, dat de elementen, die langs evolutionnairen weg verbetering zochten te verkrijgen, zich los maakten van de leiding der meer tot het anarchisme overhellenden en, na het manifest der „twaalf apostelen", de Sociaal Democratische Arbeiders Partij gingen stichten. Sinds dien zijn de socialisten en de anarchisten nog eens tot samenwerking gekomen, tijdens de spoomegstaking van 1903, die een oogenblik het geheele verkeer met de hoofdstad stop zette; toen de regeering maatregelen nam om zulks in de toekomst onmogelijk te maken, dreigde zelfs de algemeene staking. Het pleit werd echter door de arbeiders verloren en onder hevige twisten zijn de partijen weer uit elkander gegaan.

Wat door organisatie op het gebied der vakbeweging te bereiken viel, toonde de oprichting van den Algemeenen Nederlandschen Diamantbewerkers Bond onder leiding van Henri Polak, die den toestand in het diamantvak voor de arbeiders belangrijk wist te verbeteren.

De verdere verbetering in het lot der arbeiders, ook door uitbreiding vanstaats- en gemeentebemoeiing, te schetsen, ligt 186

Sluiten