Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

langzamerhand de methoden van den groothandel ingevoerd. En dit was alleen mogelijk door de geperfectioneerde organisatie. Hier werd de stoot daartoe van uit eigen boezem gegeven, ginds geschiedde het op particulier initiatief, soms vanuit den handel zelf; weer elders, zooals b.v. te Eist, zag een tram- of een andere verkeersonderneming er zijn welbegrepen eigenbelang in, op een harer stations of halten een veiling in het leven te roepen of althans de oprichting ervan sterk te steunend Als het nog niet duidelijk was, dan bewijst dit wel, dat de goed georganiseerde veiling naar alle zijden voordeel afwerpt.

Tuinbouw, het karakteristieke kleinbedrijf, is wel echt het bedrijf der kleine luiden, de menschen met de groote gezinnen, waarin het opkomend geslacht al spoedig kan medehelpen. Het groeit in het bedrijf op, wordt er in grootgebracht. Zoodra de jongemannen eraan toe zijn een eigen gezin te stichten, huren zij een stuk grond, om dat in cultuur te brengen, en worden op deze wijze tot nieuwe ondernemers in het tuindersbedrijf. En maakt men al eens gebruik van vreemde werkkrachten, dan is ook daarmede de gelegenheid geopend voor de vorming van nieuwe vakgenooten. Is de „enting" met tuinbouwbedrijf eenmaal geschied, en zijn overigens de omstandigheden eenigermate gunstig, dan vermenigvuldigen zich de bedrijven vrij snel.

[Het is ermee als met vele opkomende industrieën, groot of klein. Men zie de vele zilversmederijen in Schoonhoven; de sigarenindustrie in de Meierij; en in dezelfde streken de textiel- en leerindustrieën; de zijde-(en kunstzijde-)industrie in en om Crefeld, waar vooral kleine artikelen als dassen en tricots vervaardigd worden; de kantoorboeken- en de gummiwarennijverheid van Hannover; de linnenconfectie van Osnabrück, Bielefeld enz.; de linnen-boorden-industrie van Troy bij Albany aan de Hudson; en tal van andere gevallen.]

Naast de gunstige physische omstandigheden, de aanwezigheid van „skilied labour", en andere, is de massale en daardoor billijke aanvoer van dezelfde grond- en hulpstoffen, van werktuigen, enz. mede van groote beteekenis. Voor den tuinbouw speelt dan de beschikbaarheid van het noodige goede zaaizaad, poot- en plantgoed, stekken enz. een groote rol, om niet meer te spreken van den invloed door den handel, de marktorganisatie, het contact met den groothandel, op de ontwikkeling uitgeoefend. Deze ontwikkeling gaat veelal in de richting van ver doorgevoerde specialiseering, zoo zelfs, dat men wel van monocultuur zou mogen spreken. Dat het bedrijfsrisico daardoor zeer vergroot wordt, ligt voor de hand; meestal komt men er na korter of langer tijd toch weer toe om verschillende bijculturen aan te pakken. Alleen groote ondernemingen kunnen grootere 84

84

Sluiten