Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

waren dc staatkundige verhoudingen en het gemis aan voldoende energie. Verder is van grooten invloed op de ontwikkeling der zeesteden de concurrentie van andere, inzonderheid het ontstaan van eigen scheepvaart. De boven vermelde vrachtvaart der Hollanders berustte op het streven, om de handelsterreinen van elkaar gescheiden te houden. Toen de landen zelf uitgroeiden tot handelsstalen en ze de eigen scheepvaart beschermden door Navigatie-acten e.d.. beteekende dit het begin van het verval van de Hollandsche vrachtvaart en werd dit de diepere oorzaak van den spreekwoordehjken achteruitgang der Hollanders in de 18e eeuw.l)

We stooten hier op een fout, die herhaaldelijk in de geografische en ' historische literatuur voorkomt, als zouden nl. de zeesteden in 't algemeen enkel door verslechtering der kusten vervallen zijn. vooral door het dichtslibben der havens. Zoo schrijft E. C. Semple in haar „Influences of geographie environment" van Brugge:

„Bruges. once the great entrepöt of the Hanseatic League, was originally on an arm of the sea, with which it was later connected by canal, and which has been silted up since 1432, so that its commerce.^ disturbed too by local wars, was transferred to Antwerp on the Scheldt.8)

Brugge kwam echter niet tot verval door het dichtslibben van het Zwin. maar door de veranderde tijden. Deze stad was groot geworden in de dagen van de stapdpolitiek, toen tal van verkeersprivÜegiën den handel hier stelselmatig concentreerden. Bij de langzame ontwikkeling van den vrijen handel kon het zijn positie niet handhaven; meer door de natuur bevoorrechte plaatsen overvleugelden haar»). Voortaan was men finantieel niet meer bij machte, om het lastige Zwin de baas te blijven. Tijdens haar bloeiperiode was zij in staat geweest, een goede verbinding met de zee te onderhouden: in de 12e eeuw groef men een kanaal van Brugge naar Damme. bij Damme door een sluis afgesloten. Later werd dit kanaal tot Sluis doorgetrokken.*) Zijn dus de zeehandelssteden gebonden aan bepaalde gebieden der aarde, de ligging in deze gebieden wordt door de werking van vele faktoren bepaald. Allereerst speelt de geografische faktor een grooten rol. In een milieu, dat handelssteden heeft, spreekt een goede natuurlijke ligging sterk^ mee. Men moet hierbij echter vooral in het oog houden, dat in de verschillende perioden van de stadshistorie, als regel verschillende geografische voordeden overheerschend waren. Een paar voorbeelden. Hamburg heeft zijn

*) A. Pringsheim. Beitrage etc (Zie boven).

*) E. C. Semple. Influences etc. (Zie boven) pag. 286.

*) H. Pirenne. Histoire de Belgique. ü.

*) A. Beekman. Zeeland. Geschiedkundige Atlas van Nederland. UL 342

Sluiten