Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

factoren; en onderscheiden is toch niets dan begrijpen, dan zien!) dan staan ze beschaamd en haasten zich te verzekeren dat ze „zijn gekomen om te vervullen" of ze beloven dat ze later voorzeker opbouwen zullen. In „Prometheus" zijn tallooze uitingen aangehaald die hierop duidelijk wijzen, uit verschillende, maar overeenkomstige perioden, o.a. van Socrates, uit het Evangelie, van Luther en van Desmoulins. Zoo sterk is het instinct dat stichten beter is dan sloopen, en toch ligt hieraan geen gemotiveerd oordeel, slechts een „inblazing van den Levensdrift" ten grondslag. Een redelooze inblazing — immers alles wat diezelfde geesten boven alles zochten, Recht en Zin, draagt de ontbinding en de opheffing in zich, is Synthese, is doodsbestreving. Ook de hedendaagsche intelléctueele revolutionnairen hebben op de oude beschuldiging geen ander antwoord dan de oude drogredenen. Slaagt dus de „positivist" er in aan te toonen dat de wijsbegeerte is in haar aard „dangereux" en „stérile" — en hij slaagt er in, want zij is dit, ten opzichte van het maatschappelijke en het nuttige — dan heeft de groote massa geen verder argument meer noodig om in eigen ontoegankelijkheid als in een verstandig en prijzenswaardig standpunt te gelooven. Doch ook hun die de wijsbegeerte heeten te beoefenen, blaast de Levensdrift als onwrikbare vanzelfsprekendheid in dat ze, zal ze raison d'être hebben, ergens toe heeft te dienen. Of men het weten wil of niet, nog immer geldt het oude Roomsche beginsel dat de wijsbegeerte de dienstmaagd is van de theologie. Het voortdurend duidelijk waar te nemen vertheologiseeren en verethiseeren van de wijsbegeerte is een tweede symptoom van vertroebeling der Rede door den Levensdrift. Immers het rechtzinnig denken is als ontbinden (onderscheiden) en opheffen, de zelf-inkeer des Absoluten, terwijl de dienende zoogeheeten wijsbegeerte óf als richtsnoer ethische óf als „ geloofsverzekerdheid" religieuse stelligheid belooft.

Aldus blaast de Levensdrift den mensch de liefde tot de affirmatie, tot het „stichtelijke", den haat tegen de

14

Sluiten