Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ondeelbaar, inblazing van den Levensdrift, die zich steeds als Ik-gevoel laat gelden. Door het ontbreken van continuïteit staat het geloof in een sterfelijk Ik verder van de Rede dan dat in een onsterfelijk Ik. Een redelijk en doordacht verwerpen van de persoonlijke onsterfelijkheid impliceert een algeheel verwerpen van het Ik. Wat nu is het merkteeken van een zelfstandig Ik-bestaan? Het vermogen tot ongehinderd handelen en onbelemmerd oordeelen. Met den Ik-waan hangt dus m.a.w., behalve de Onsterfelijkheids-waan, ook de waan van den Vrijen Wil noodzakelijk samen. Ook hier wordt, door het toekennen van bewijskracht aan sterk sprekende instincten, illusie tot dogma gemaakt („Sir, we know our will....")

Het aanvaarden van Vrijen Wil beduidt het toekennen van een vrijmachtig en onafhankelijk bestaan aan het afzonderlijke en is derhalve strijdig met het Eenheidsbegrip, hetwelk het afzonderlijke slechts relatief en functioneel kan denken, maar ook met elk gangbaar godsbegrip, voor hetwelk het afzonderlijke afhankelijk en onderworpen behoort te zijn. Ook dit gebied is een waar slagveld waar dagelijks de strijd tusschen Rede en Levensdrift wordt gestreden en nimmer uitgestreden, met tot resultaat: Theologie.

Velen zeggen nu wel niet in vrijen wil te gelooven, doch ze zijn met die betuiging dat geloof geenszins te boven. Juist omdat het een fundamenteele inblazing is van den Levensdrift, van den Ik-waan, kan geen mensch haar te boven komen.

Het toekennen van een zelfstandig bestaan, van een nauwkeurig af te palen macht aan het afzonderlijke vormt zoo zeer de basis van alles wat Levensdrift beduidt en beoogt, dat het zich niet beperkt tot het toedichten van een Vrijen Wil aan den mensch. De aanvulling en tegenhanger, het complement van deze fictie is die der Causaliteit. Hier wordt een bepaalde gebeurtenis, toestand, of eigenschap als werkzame Oorzaak aangewezen, welke dan als het ware aansprakelijk wordt gesteld voor een andere gebeurtenis, toestand of eigenschap, Gevolg geheeten. In de-

16

Sluiten