Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Het constateeren van deze nooit en nergens ontbrekende immanente voorkeur bracht Spinoza tot de uitspraak: „Niemand kan God haten." Het verband tusschen consequent zedelijk handelen en zelfvernietiging is daarnaast echter wel zoo duidelijk, het recht om te leven lijkt elk voor zich zoo vanzelfsprekend, dat hij zonder strijd of smart in de daartoe noodige zelfzucht berust. Met de als vorm van zelfhandhaving zoo karakteristieke zelfophemeling spreekt men dan van „gezond egoïsme".

Het verband tusschen goedheid (offer) en dood wordt begrepen, doch het verband tusschen redelijkheid (inzicht) en dood wordt niet begrepen. Omdat het eene dagelijks kan worden ervaren doch het andere alleen beredeneerd. En omdat menschen als de Joden van wie Paulus sprak, niet van „wijsheid" doch slechts van „teekenen" leeren. Daardoor zijn er dan ook wel menschen die beseffen en erkennen dat „zedelijk leven" een contradictie is, dat den mensch geen andere keus dan die tusschen sterven en bederven is gelaten, maar diezelfde menschen ziet men hun leven lang rondloopen met de illusie dat „zuivere rede" bereikt kan worden. Reeds Spencer heeft de onmogelijkheid van een Christelijke samenleving erkend, doch de onmogelijkheid van een redelijke samenleving erkent hij allerminst. En toch heeft het Absurde over den mensch geen geringere macht dan het Slechte.

Dit zich gedeeltelijk neerleggen bij de practijken van eigen „gezond egoïsme" doet echter, gelijk gezegd, niet af tot de immanente voorkeur voor het zedeüjke en het edele, en tot de onmacht, om de gelijkgerechtigdheid van Boos en Goed te aanvaarden. Wat ingaat tegen het Ik wordt geëerd en geprezen, en de behoefte daaraan uit zich als drang naar dooding, ontbering, ontzegging. Doch de zoo onverbrekelijk daaraan verbonden vernietiging is toch den Levensdrift weer ondragelijk en deze drijft dan onweerhoudbaar tot den waan der persoonlijke onsterfelijkheid. Na de zelfvernietiging van het martelaarsschap volgt het zelfbehoud in het Paradijs. Tot in het Offer triomfeert de Levensdrift.

31

Sluiten