Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

viteit) ten doel heeft, daar zien we tevens het vernuft in dienst van het Absurde. Doch daarover op zijn tijd. Wanneer ons van binnenuit een nieuw inzicht i— een „ei van Columbus" zoo men wil, maar waaruit meer kan worden voor den dag gebroed dan men zoo oppervlakkig denken zou! — deelachtig is geworden, dan stroomt van alle kanten het „bewijsmateriaal" op ons af. Wanneer men den Natuurstaat als een ondenkbaarheid heeft verworpen, dan doet zich de hypothese dat ooit menschen zich uit inzicht met elkaar verbonden en daarvoor „die Willkür und Gewalttatigkeit des Naturzustandes" prijs gaven, op alle wijzen als een ongerijmdheid voor.

Wij behoeven daartoe slechts ons eigen „inzicht" en onze „oorspronkelijkheid" van „beschaafde en intelléctueele modernen" te toetsen aan de mate van inzicht en oorspronkelijkheid, tot den daad van gemeenschapsvorming vereischt en die we maar gedachteloos toekennen aan de zoogenaamde Natuurmenschen die de allerprimitiefste collectiviteiten nog zouden zijn voorafgegaan! Over onze oorspronkelijkheid en onafhankelijkheid ten opzichte van de hedendaagsche Kudde kunnen we dit zeggen, dat de oorspronkelijksten en onafhankelijksten onder ons zich evenzeer en even lang van „de maatschappij" kunnen losmaken als de vliegende visch van het water, waarin hij leeft! Uit traditie, gewoonte, usance, etiket te, uit „mos" en ceremonieel in alle aarden en graden is ons leven opgebouwd. Wij zijn de slaven van het geijkte, altijd en overal. Onze inzichten zijn collectieve inzichten, onze handelwijzen collectief, onze meeningen collectief, onze gevoelens collectief. Het handelen volgens vaststaande regelen komt ons zoo vanzelfsprekend voor, dat we het niet eens bemerken. Ontvielen ze ons, elk handelen zou ons onmogelijk zijn. Een Thorbecke moet er onder ons opstaan, om de geijkte kanselarijstijl een paar krullen af te snijden, de kleinste uiting van onafhankelijkheid en oorspronkelijkheid maakt iemand tot een historisch persoon. De wijze waarop destijds de gansche wereld sprak over den bekenden rechter Magnaud „le bon juge", louter en alleen om een

48

Sluiten