Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zekere mate van vrijheid en originaliteit in zijn rechtspraak, is het beste getuigenis van onze eigen originaliteit — en in een heel land zijn de letterkundigen de eenigen, die eenige, en dan nog dikwijls hoe weinige, oorspronkelijkheid aan den dag leggen in het taalgebruik. Wat verder betreft ons vermogen, om terwille van een duurzaam belang (nog niet eens: terwille van een waar of vermeend „ideaal"!) een oogenblikkelijk voordeel prijs te geven — de historie van onzen eigen tijd en van onze eigen „leiders" toont dat wij er niet toe in staat zijn. Altijd en overal staat de blinde drift om den hartstocht van het oogenblik te bevredigen — wraakzucht, overwinnaarsijdelheid, hebzucht en heerschzucht — het simpelst inzicht in duurzaam eigenbelang in den weg. De annexatie van Elzas-Lotharingen in 1870, de gedragingen der diplomaten van alle landen voor, in en na den oorlog, de houding van Engeland tegenover Ierland, behooren tot de meest sprekende bewijzen. Kortzichtige hebzucht, de vreesvoor het oogenblik te kort te komen, beknibbelt het stichten vaneen volkerenbond, die toch niet anders wil zijn dan de uitdrukking van georganiseerd belang. Wijzen, halfgoden, vergeleken met ons, moeten die „primitieve natuurmenschen" zijn geweest, wil men met reden veronderstellen, dat zij volledig en volkomen konden en volbrachten, wat wij, blijkens onze in- en uitwendige politiek, nog voor geen honderdste part volbrengen kunnen! En toch zijn op het gedachteloos als „vanzelfsprekend" toekennen van zulk een bovenmenschelijke mate van wijsheid en zelfbeperking maatschappijbeschouwingen gebaseerd. Beschouwen we daarentegen de Kudde als een collectief-organisme, als de verschijningsvorm van den mensch, voordat hij als individu verschijnt — als de eenige verschijningsvorm der overgroote meerderheid, welke nimmer als individu verschijnt —' als zijn bestaanswaarborg, dan wordt het verdedigen van de Kudde (hetwelk in de gangbare beschouwingswijzen wel moet worden opgehemeld, geprezen en uit „love and sympathy" verklaard) evenzeer natuurlijk en even weinig lofwaardig als het verdedigen van de eigen oogen en de eigen ribben.

4

49

Sluiten