Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

State-warrant, is habitually regarded by citizens as having a trust-worthiness beyond that of a man who wears no such uniform, and this confidence survives all disproofs. Obviously, then, if men's judgments are thus ridicuiously, swayed, not withstanding better knowledge, by the mere symbols of State-power, still more must they be so swayed by State-power itself, as exercised in ways that leave greater scope for the imagination." Dit zijn enkele grepen — wellicht niet eens de meestsprekende — uit een bladzijdenlang betoog hetwelk hierop neerkomt dat eerbied voor het Gezag („loyalty") alleen mogelijk is bij een verregaande stupiditeit. Daarnaast heeft Spencer echter heel goed ingezien hoe zeer dit blinde autoriteitsontzag onmisbaar is voor het bestaan en den bloei van de collectiviteit, immers voor het handhaven der daartoe noodzakelijke discipline. „Some of the lowest types of man, who show but little of this feeling (bedoeld is loyalty) show scarcely any social cohesion and make no progress." „Social union can be maintained only by great loyalty." Vergelijken we beide zienswijzen dan is er maar één conclusie:

„Loyalty" is absurd, is ridicuul, verduistert de rede en vereischt een groote mate van stupiditeit in haar aanhangers.

„Loyalty"' is noodig voor sociale ontwikkeling en politiek progres.

Conclusie.... de fundamenteele bestaansvoorwaarde en on twikkelings voor waarde van de collectiviteit is het Absurde.

Spencer zegt het.... doch zonder het te bemerken. Want zoo aloverheerschend is in hem het vanzelfsprekendheidsgevoel omtrent een „betere samenleving", als eenige uitkomst, dat hij de grootere redelijkheid en zedelijkheid van zijn „Utopiers" beschouwt als het resultaat van.... social discipline!

En deze onbewuste innerlijke tegenspraak, dat onwetens erkennen en weer ontkennen van een fundamenteel antagonisme tusschen de op haar wijze superieure kudde en het op zijn wijze superieure individu treffen wij overal

56

Sluiten