Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Uiten in hun eeuwig veranderen en eeuwig overeenstemmen representeeren, gelijk in „Prometheus" uitvoerig is aangetoond, zien we steeds de zedelijke en intelléctueele „avant-garde" van alle nationaliteiten tezamenkomen. Deze behooren bij elkaar, maar ze behooren niet bij de rest van de Kudde. Niets is dus onzinniger dan dat bijvoorbeeld de hedendaagsche Duitscher zich de „nakomeling" van Kant en Goethe noemt en waant. Op geen enkele wijze, in geen enkelen zin is er verband tusschen zijn geest en hun geest. Alles is hier fictie en schijn, voortvloeiend uit de dwaasheid, die in een kudde een wezenlijke eenheid en een wezenlijke continuïteit wil zien.

Zoo vindt dan weer de eerder als „fundamenteel begripstekort" aangeduiden neiging tot foutieve groepeering (de drift naar de onderscheiding, gepaard aan het onvermogen om wezenlijk te onderscheiden) haar duidelijkste verschijning in de valsche groepeeringen van het nationalisme.

De collectieve eigendunk — de uitverkorenheidsfictie is geenszins een specifiek Joodsche hebbeüjkheid, denk aan den „God van Nederland" — was eeuwenlang zoo zeer elks vanzelfsprekend ideaal, dat een derde mogelijkheid tusschen het „our country, right or wrong" en het „vuigste landverraad" niet denkbaar scheen. Krachtens een eerder en elders door mij beschreven ontwikkelingsgang moest dit veranderen,'toen de menschen leerden, een rechtsgrond voor hun daden te begeeren, doch diezelfde ontwikkelingsgang geeft duidelijk te zien, hoe die behoefte aan gronden verwordt tot een behoefte aan frazen, waaraan dan de oude, de onveranderlijke driften en wanen een „wetenschappelijken" of „zedelijken' grondslag schijnen te ontleenen. Nooit voor dezen oorlog is de „schuldvraag" zoo voortdurend ter sprake gekomen, maar wie geneigd zou zijn, daarin een groei naar zedelijk verantwoordelijkheidsbesef te zien, komt van een koude kermis thuis, als hij de wederzijdsche verontschuldigingen en aantijgingen gelezen heeft. Het zijn maar nieuwe frazen om oude driften goed te praten. Op dezelfde manier ontstond het Gobinisme als een

63

Sluiten