Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

76

Hegel zeggen: „Wat de historie ons leert is voornamelijk dit, dat de menschen niets van de historie leeren." Twintigduizend mystificaties zullen er niets aan veranderen. „Hoe word ik in drie maanden literair essayist en kunsthistoricus?" Prent u de ezelsbruggetjes der anthropo-psychologie in het hoofd en schaf u de stamboomen van de objecten uwer belangstelling aan. En deze tot in het maniakale doorgedreven rage om alles wat iemand is en doet, eiken trek en elk gebaar schier automatisch uit zijn „volksaard" en „bloedmenging" (of sexe, maar dat is hier niet aan de orde) te verklaren, vertoont zich hier duidelijk als de poovere spotvorm van het wezenlijke, in wezenlijk begrip, veralgemeenen van het bijzondere. Het is als zoodanig het resultaat van den strijd tusschen Rede en Levensdrift De immanente voorkeur voor het redelijke inspireert den drang naar verklaring (synthese) doch de Levensdrift belet tot de wezenlijke synthese (die opheffing zou zijn) te komen. En het resultaat: de absurde verklaring, de onwaarachtige groepeering.

Van dezen geest is de gangbare cultuurgeschiedenis doortrokken. Dit bedenke men wel, eer men zich van de vervanging der politieke historie door de cultuurhistorie in het onderwijs al te veel belooft. Ook bier heeft het critiekloos overnemen der gangbare, ongegronde groepeeringen, het ten onrechte aanmerken van een natie als een continuïteit van geestelijk gebeuren de mogelijkheid tot wezenlijk onderscheiden, tot besef der wezenlijke continuïteit te niet gedaan. Zoo kan dit hoofdstuk eindigen gelijk het begon: Nationalisme ligt op den bodem van al wat „slecht" is en van al wat „absurd" is.

de „zwaan van den Avon" het toch nog won van den Griekschen-weet-ik-veel. Ik denk ook aan het goedkoope frazetje, dat na Bollands laatste, sensationeele openbare optreden hier en daar werd gehoord: dat er tenslotte toch de autodidakt van geringe afkomst in te voorschijn kwam. Buitengewoon scherpzinnig, vooral als men alles weet van iemands afkomst en opleiding 1

Sluiten