Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

95

als distinctief, toen de kostbare en omslachtige reiswagens plaats maakten voor vlugger en goedkooper vervoermiddelen, maar bleef toch genoeg geld en vrijen tijd vereischen, om dienst te doen als büjk van „beschaving , tot in den allerlaatsten tijd. En daarom is nu het distinctief „ik heb in het buitenland gereisd" vervangen door „ik heb in het buitenland waardig, beschaafd en ingetogen gereisd", en daarom werden een mensch een tijdlang de ooren doof gereld met de klacht dat „het peil delreizigers" zoo jammerlijk was gedaald. De deftige reiziger van weleer hield een reisjournaal bij — soms krijgt men nog weieens zoon „reisboek van Grootpapa", met eerbied bewaard in het famüiearchief, in handen; het zijn monumenten van pompeuze onbenulligheid, de ontboezemingen van George Pontifex — en moest dus voor het minst kunnen lezen en schrijven. Deze kundigheden werden op hun beurt kastedistinctief, basis voor de buitensporigste aanmatigingen. In het van kastemoraal druipende „Adam Bede" kan men een beschrijving vinden van een avondschool, waar volwassen mannen schrijven leeren. Welk een hautain medelijdend glimlachje om hun onhandige houdingen, hun stumperig gewurm. Ja, vriendlief, maar het is ook geen kleinigheid, te kunnen lezen en schrijven! Even later vindt men den held-analfabeet aan het avondmaal. Hij eet boonen. Nu ja, de gentleman soupeert met fazanten, maar is hij daarom nu zoo veel gelukkiger? Als steeds: de neiging, om de voorrechten van den bezitter te verkleinen en zijn uitnemendheid te exalteeren. Is hij zoo veel gelukkiger, omdat hij fazant eet? Weineen! Is hij zoo veel meer, omdat hij lezen en schrijven kan? En of! Maar ook aan lezen en schrijven kende men den beschaafde niet langer en dit distinctief werd op zijn beurt vervangen: het Beschaafde Taalgebruik. De beschaafde alleen kan zijn landstaal zuiver spreken. Hoe zeer onzuiver spreken als distinctief is bedoeld, blijkt soms op eigenaardige wijze, als een schrijver iemand uit het volk over „senten" laat spreken. Maar ook de hoogst beschaafde is onmachtig „centen" anders dan als „senten" te doen klinken!

Sluiten