Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

102

en het (hedendaagsche) kind, vergelijking waarvoor geen enkele grond bestaat, die men hoogstens als metafoor („de kindsheid van het menschdom") eens gebruiken kan, en waarbij het feit dat die oermensen ook een „oerkind" geweest is en dus als volwassene reeds een aan den onzen overeenkomstigen ontwikkelingsgang achter den rug heeft, eenvoudig wordt genegeerd. Het den eersten keer door gevaar of vreugd, in lust of onlust voortgebracht geluid wordt dan, naar het heet, onthouden, herhaald, een volgend maal weer voortgebracht en hecht zich tenslotte als „naam" aan ding, gevoel, omstandigheid. De „individueele taal" is ontstaan en deze wordt tot familie-taal.

Tegen deze voorstellingswijze valt al dadelijk dit in te brengen:

Vraag een mensch die een tijger heeft ontmoet, of die zijn kleeren in brand zag staan, of die zijn doodgewaand kind zag redden, welke woorden of geluiden hij bij die gelegenheid heeft uitgestooten. Hij herinnert er zich niets meer van. Elk kan dat bij zich zelf nagaan. Maar wel treedt onmiddellijk die andere werking op, die ik in het vorige hoofdstuk, uit het „fundamenteel begripstekort" verklaarde, dat zich met het ondervondene allerlei bijkomstigheden op de bizarste wijze associeeren. De man die een vogel hoorde schreeuwen, toen hij den tijger zag, zal zich niet herinneren, welken kreet hij zelf slaakte, en dien kreet dus niet kunnen reproduceeren, maar hoort hij naderhand dien vogel weer schreeuwen, dan denkt hij aan den tijger, en er bestaat alle kans dat in zijn „individueele taal" de tijger een naam krijgt, aan den schreeuw van den vogel ontleent. Maar een ander ziet ook een tijger en hoort gelijktijdig den regen ruischen, in hem associeert zich de aanblik van den tijger met het gerucht van den regen en in zijn „individueele taal" ontstaat voor „tijger" een gansch andere naam. Dat zulke individueele talen elkaar nooit kunnen raken en dat er dus nooit uit hun samensmelting een gemeenschapstaai kan ontstaan, is wel duidelijk. Maar hierover later meer.

Over de „bizarre associatie" is al terloops gesproken.

Sluiten