Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

112

Nog verder reikte de inwerking van het aristocratisme. Kwam een streek of stad tot bloei, dan steeg het daar gesproken dialect tot aanzien en tot algemeenheid, zoo bijvoorbeeld het Vlaamsch. Het gebruiken van Vlaamsche woorden, het zoogeheeten „Vlaemen" gold tot ver in Duitschland als een teeken van beschaving, toen Gent en Brugge en Brussel groote, rijke, machtige steden waren. Later herhaalde zich hetzelfde ten opzichte van het Hollandsen. Aan de macht en den bloei van Amsterdam danken we het, dat niet bijv. het Friesch, doch het Hollandsen de basis werd voor onze „dierbare Moedertaal". Uit overeenkomstige bron is de voorkeur voor Keulsch en Weensch. De „struggle" die Darwin beschrijft als „constantly going on" tusschen woorden en uitdrukkingen, is dus nooit en nergens op eigen terrein uitgestreden, allerlei elementen, volkomen vreemd aan taaleischen en taalwetten, nationale, provinciale, stedelijke ijdelheid hebben zich voortdurend laten gelden.

Vondel eerde en verbreidde de taal van „zijn" Amsterdam, en dit was ook voor hem en na hem schering en inslag. Dat in bepaalde steden en streken een Hof, een groote kanselarij, een Hoogeschool gevestigd werd, heeft het dialect van die steden en streken een part in de vorming van de algemeene taal toebedeeld, waarvan de dialecten van arme streken en onaanzienlijke steden uitgesloten bleven. Hoe weinig raakt dit alles het wezen van taal en cultuur, hoe weinig heeft dit alles met taalrasvermenging en taalrasverevening uit te staan! Een oorlog tusschen twee landen met verwante talen was en is voldoende, om reeds lang ingeburgerde woorden te doen uitstooten —, we hebben zelf Petersburg eerst in Petrograd en daarna in Leningrad en de Engelsche Battenbergs in Mount-Battens zien veranderen. Volgens dit recept fabriceeren de meergenoemde „kloeke mannen" wat later als „heilig pand" tegen den „overweldiger" verdedigd moet worden, als rechtvaardiging dienen moet voor wreedheid, geweld, en het uitleven van de laagste hartstochten.

Terwijl dus de algemeene, in de algemeene eigenschap-

Sluiten