Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

169

en verouderd dialect een boek vertaald, dan is voor het gevoel „de aardigheid er af." Die „aardigheid" bestaat ten eerste uit het streelend besef, tot de beschaafden te behooren. Holland heeft nu eenmaal, van zijn nood een deugd makend, in het kennen van „zijn talen" het criterium der beschaving gelegd. Sarcey vertelt doodkalm, dat hij „Hamlet" natuurlijk alleen in de vertaling las en zag. In Fransche boeken van goed literair gehalte vindt men elk regeltje Engelsen vertaald, terwijl het citaat zelf gemeenlijk wemelt van de fouten, •— „he is cray" laat Tolstoi of zijn vertaler of allebei den Engelschen dominee voor „he is crazy" zeggen —,maar de Hollander die geen Duitsch kan spreken, zegt nooit: „Ik heb op school geen Duitsch geleerd", maar hoogsten: „Ik heb slecht Duitsch geleerd." D.w.z.: „Ik heb wel de scholen der beschaafden bezocht, maar de leeraar verzuimde zijn plicht."

Een ander element van de „aardigheid" die door het vertalen er af zou gaan, ligt in het contact met de gewaande teekenachtigheid, gemoedelijkheid, naïeveteit, rijkdom of schoonheid van de „oorspronkelijke taal" en niet het minst in de argelooze illusie, dat men die dingen inderdaadbeoordeelen kan. Waar inhet volgendhoofdstuk de kennis van eigen taal ter sprake zal komen, zal tegelijk blijken, hoe uiterst gering onze zoo licht te overschatten kennis van vreemde talen is en uitteraard moet zijn. Nog een andere „aardigheid", een derde vorm van associatie sluit zich hierbij aan, nl. die tusschen onverstaanbaarheid en indrukwekkendheid of goddelijkheid. Het Orakel zou zijn prestige spoedig kwijt zijn geweest, indien het zich in begrijpelijke taal had uitgedrukt, en door alle tijden heen heeft zich de denker in onverstaanbaarheid gehuld, soms voor zijn veiligheid, doch maar al te vaak „pour épater le bourgeois." In het slothoofdstuk van dit boek zal worden gesproken over vertalen, zal worden aangetoond, hoe weinigen wezenlijk vertalen kunnen, ja, dat hun aantal nog geringer is, dan dat van hen, die in eigen taal behoorlijk schrijven. Jaar in jaar uit nu, zijn de klassieken vertaald door menschen, die ten eerste niet vertalen konden, en die

Sluiten