Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

196

klank- en teekenverbindingen, die de „taal" vormen. Dit nationalistisch purisme — altijd voorgestaan door die groepen, die bij collectief verlies het meest te verhezen hebben — doet dan, bij monde van „de eersten in den lande" een beroep op den kunstenaar en deze, meestentijds door de „eersten in den lande" bitter weinig gekend, voelt zich gestreeld, laat zich in den nationalistischen taalstrijd dringen, en maakt zich tot woordvoerder ervan, daardoor op zijn beurt weer meeslepend degenen die niet beseffen, dat iemand een kunstenaar, zelfs een groot kunstenaar kan zijn en dat toch misschien zijn oordeel volkomen waardeloos is! Zoo wist de listige Metternich de in wezen revolutionnaire jonge kunstenaars zijner dagen in wat ze hielden voor hun poëtisch en artistiek katholicisme te vleien en aan de oogmerken van zijn reactionnair-pohtiek katholicisme dienstbaar te maken!

En dit misverstand is al zoo oud. Reeds den Italiaanschen humanisten van de veertiende eeuw heeft men nationalistische motieven toegedicht, en na hen den Duitschen humanisten van de achttiende eeuw opnieuw. Inderdaad heeft Petrarca voor het Italiaansch en Lessing voor het Duitsch gestreden, maar dit beduidde daarom nog geen nationalisme.

Tegen den collectiviteitsgeest der middeleeuwen, die aan allen dezelfde uniformiteit wilde opdringen, weerde zich het humanistisch individualisme. Tot die uniforme gebruiken behoorde ook het algemeen („katholiek") gebruik van het Latijn. De humanist nu wilde noch het algemeene dogma, noch de algemeene zienswijze, noch de algemeene zede, noch de algemeene taal. Tegenover zede, dogma, zienswijze stelde hij zijn persoonlijke levensbeschouwing en tegenover de gangbare taal zijn persoonlijke taal. Nu kan het individu, althans in eigen schatting, eigen zede, dogma en zienswijze hebben, maar geen eigen taal. De taal die hem als „eigen" aandoet, is uitteraard de taal van zijn omgeving, stam of land. Zoo krijgt de strijd voor eigen taal ten onrechte het aanzien van een strijd voor de landstaal en kan aldus door het nationalisme worden uitgebuit. Doch de strijd

Sluiten