Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

206

Men „mag" dus vrijelijk, met een beroep op analogie of etymologie vertellen, dat men zijn maarschalk een standje heeft gegeven en zijn boek, waaraan men drie jaar heeft geopereerd, aan zijn vrouw toegeëigend, met goedvinden van zijn boerman. Denken we ons echter eens een man, die de herkomst van het hoed-afnemen (het toonen van den geschoren kruin van den lijfeigene aan zijn meerdere) vernomen hebbende, voortaan niet meer aldus verkiest te groeten. Komt hij een kennis tegen, dan knoopt hij zijn vest los of hij trekt zijn linkerschoen uit. Die man is vrij, om dat te doen, maar hij toont zoodoende duidelijk, dat hij een dwaas is, omdat hij in dit leven vol wezenlijke problemen zich druk maakt overeen gebaar dat slechts symptomatische waarde heeft, als zoodanig even goed voldoet als een codewoord, en waarvan de herkomst volmaakt onverschillig is. Zoo de woorden. Welbeschouwd is „verschriklijk mooi" niets barbaarscher dan zeer mooi — zeer immers is pijn — welbeschouwd is electrisch stoomgemaal niet erger dan oude jongejuffrouw, doch er bestaat een symptomatisch onderscheid tusschen het gebruik van het eene en van het andere. Men zal het eene gebruiken en het andere mijden. Het willekeurig en incidenteel beroep op etymologie bewijst alleen een volkomen gebrek aan inzicht in de functies van de taal. Hoezeer het waar is, dat noodeloos afwijkend, opzichtig woordgebruik dikwijls op onmacht duidt, bewijst het gebruik van banale cliché's door dezelfde auteurs in dezelfde boeken. Naast de „ongedwongen handteekening" vond ik: „duizenderlei attenties". Elders volgde op een precieuze beschrijving met „cieradieën" en „princessen", vol zoogeheeten raffinement en „taalschoonheid" een zinnetje als „na gedanen maaltijd was hij doodop", nog weer ergens anders wordt er gesproken over de verfijnde toiletten, die de Cleopatra-achtige heldin zich had „aangeschaft". Aangeschaft! In een zeer pretentieuze literaire critiek wordt de lezer uitgenoodigd „het weinige banale voor hef te nemen." De schrijver bedoelde: bij het vele goede op den koop toe. Iets voor hef nemen beduidt immers: er tevreden mee zijn.

Sluiten