Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

211

reuk met zich draagt de atmosfeer, waartoe het afdaalde. Tusschen de beide uitersten van excentriciteit en afgezaagdheid beweegt zich het dichterlijk woord, maar de als „afgezaagd" verworpen woorden kunnen en zullen op hun tijd gerehabiliteerd worden. Om al deze bekommeringen zal de dichter weinig kunnen bijdragen tot taalvernieuwing en taalverredelijking en zal hij woorden, waarvan hij inziet, dat ze ten onrechte ab Germanismen of om andere redenen geweerd worden, toch meestal niet in bescherming kunnen nemen, op grond van de harmonie-verstorende werking, die er nu eenmaal van ze uitgaat.

Welbeschouwd valt dit te bejammeren. Want juist van den „letterkundige" zou een machtige weerstreving kunnen uitgaan tegen het onzuiver en onzinnig drijven van het nationalistisch purisme. Hij zou de massa kunnen „dwingen in te gaan," te accepteeren wat eeuwen lang is geaccepteerd, het logisch, het natuurlijk proces van taalvermenging en taal verevening. Maar daartoe moest hij, behalve het richtig inzicht in deze dingen, een groote macht hebben en een groot gezag, als een Shaw, als een Anatole France. Dan zou ook de „taalgevoelige" spoedig ervaren dat zijn afkeer niet gericht was tegen bepaalde woorden, maar tegen de mentaliteit, waarvan hun gebruik getuigde. Een groot auteur kan elk woord rehabiliteeren, als jubt, zuiver en schoon doen voelen!

Zooals het nu is, draaien de dingen in een cirkel. De taalvorschers nemen in hun woordenboeken als „zuivere taal" wat ze bij de vooraanstaande auteurs gevonden hebben, en de auteurs bedienen zich ervan, omdat ze weten, dat het hun lezers als „zuiver" aandoet. Op welke wijze het betere onderscheidingsvermogen een samengesteld woord of gangbare uitdrukking, welke reeds in zich zelf beteekenis heeft (een cursus volgen, iets in een kleur houden) door uit-een-houden (onderscheiden) voor verstarring bewaart, is reeds besproken. Zoo zal de dichter ook uitdrukkingen, waarvan het gebruik zich gaandeweg beperkte tot éen verband, waarin het dan niet meer spreekt (Mevr. v. B. zal zoo vrij zijn), ver-

Sluiten