Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

15*

227

en mag in andere gevallen alleen „bewerken" heeten, neen, de zoogenaamd „letterlijke" vertaling is een parafraze, reeds omdat letterlijk vertalen onmogelijk is. In een der vorige hoofdstukken had ik het over het zoo geheeten „onvertaalbare woord". Men bedoelt daarmee eenvoudig het woord dat bij vertaling door een omschrijving moet worden vervangen. Het is daarom echter volstrekt niet onvertaalbaar, want dan zou het onbegrijpelijk zijn. Begrijpen is in zekeren zin al vertalen. Taal en gedachte zijn immers één en verweven, de bewoordingen, waarin men het voor zich zelf en anderen heeft verklaard, maken reeds de „vertaling" uit. De sprekende mensch kan niets begrijpen, dat hij niet kan verwoorden en alleen dat niet verwoorden, wajjbflniet £ begrijpt. Is de verklaring (vertaling) dus gebrekkig, dan blijkt daaruit, dat het begrijpen gebrekkig was. Wie zegt „ik begrijp het wel, maar ik kan het niet uitdrukken", weet niet wat begrijpen is. Voor de meeste menschen blijft dan ook inderdaad „begrijpen" hun leven lang een klank zonder zin. Het bedenkelijke is nu, waar het vertalen geldt, dat ze hun eigen onmacht uitgeven voor een principieele onmogelijkheid, deze toeschrijven aan bijzondere kwaliteiten van die andere taal en als remedie het zoo-geheeten „lezen in het oorspronkelijk" aanbevelen 1

„Onvertaalbaar woord" is een zinledigheid. Onbegrijpelijke woorden zullen er in elke taal, en vooral in doode talen wel bij menigte zijn. Maar niemand vermag ze aan te wijzen. Wie dat vermocht, had meteen hun onbegrijpelijkheid en daarmee hun onvertaalbaarheid voor een goed deel opgeheven. Onlangs las ik een Fransch boek dat tot titel had „Mort de Quelqu'un", een titel die er voor het Hollandsch oog nogal onbeholpen uitzag en waarvan bleek dat hij in het Hollandsch had kunnen luiden „Een Sterfgeval". Zoo zal de vertaler nu eens een „onvertaalbaar" woord van de vreemde taal moeten vervangen door een omschrijving, dan weer voor een omschrijving in de vreemde taal een „onvertaalbaar" Hollandsch woord kunnen geven. Indien er dus al van „verlies"

Sluiten