Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

234

men den aard en den geest van verschillende auteurs eens toetste aan den aard en den geest van de door hem het veelvuldigst gebruikte woorden en constructies, alsook aan de soort metaphoren die men het meest bij hem aantreft. De letterkundige bezit dus slechts inzoover „eigen woorden", als hij een „eigen" geestesen gemoedsleven leeft. Daartegenover mag van den in dien zin „gemeenen man", gerust gezegd worden, dat hij uitsluitend spreekt in clichés, daar ook zijn gedachten, gevoelens, begrippen en impressies gemeenplaatsen zijn. Daarvoor is hij immers juist de „gemeene man". Alle clichés zijn daarom nog niet van hetzelfde gehalte als het „beslist iets aparts" van den handelsreiziger, doch de clichés der beschaafden <— de van bepaalde denkbeelden „doordrongen", uit dit of dat geslacht „voortgesproten" menschen — zijn niettemin clichés. Ze liggen in letterkundig werk voor het rapen: koelcerebraal, verbluffende techniek, goed gesternte, grenzelooze ijdelheid, zuivere grondstoffen, roode wangen en tintelende oogen, wijde verschieten, bloeiende ondernemingen, succesvolle voorstellingen, — zijn alle uit werken van als goede auteurs bekend staanden afkomstig. Daarnaast vertoont zich dan, gelijk gezegd, het opzichtige en gezochte woord, dat een schijn van originaliteit moet geven.

Het dichterlijk genie is hij, die nooit cliché zou kunnen schrijven, omdat hij in elke nuance van waarneming, van overdenking, van aandoening wezenlijk persoonlijk is, en van dat persoonlijke in het daardoor van zelf tot in nuancen persoonlijke woord getuigt. Zijn werk vertoont noch de doode plekken van het cliché, noch den valschen glans van het leege, opzichtige woord. Dat is alles, en hoe zeldzaam is toch het dichterlijk genie 1

De gewone middelmatige schrijver schrijft altijd nog driekwart cliché, omdat hij zelf driekwart gemeenplaats is. De groote omtrekken van een geval, de groote lijnen van een karakter kan hij ontwerpen (onderscheiden), maar een eenigszins fijner en dieper onderscheidingsvermogen is al een uitzondering. Voorzoover hij ge-

Sluiten