Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

235

meenplaats is, heeft hij, mede door de gewoonte van het schrijven, de gangbare gemeenplaatsen der „beschaafden" voortdurend tot zijn beschikking en wel, gelijk gezegd, in het bijzonder datgene, wat zich van meet af met zijn bijzondere geaardheid, zijn geestesbewegingen en gemoedsroerselen als uitdrukking heeft geassocieerd.

Nu gaat hij vertalen en bevindt zich plotseling tegenover andere geestesbewegingen en gemoedsroerselen. De vertrouwde woorden en wendingen kunnen hem niet meer dienen, het vlot en gemakkelijk omgaan met tenslotte altijd hetzelfde en eigenlijk vrij beperkte vocabulaire komt hem niet meer te pas. Het van jongs af tezamen vergroeide wordt gewelddadig vaneengereten, hij moet voor het nieuwe geestesleven nieuwe bewoordingen zoeken, bij moet zich uit zijn eigen taal een nieuwen taalschat creëer en.

Bij die op zich zelf reeds moeilijke opgave komen dan nog de belemmeringen van het vreemde idioom, van de anders geconstrueerde zinnen en vooral ook, gelijk gezegd, het gevaar van in de vertaling in plaats van de gebruikswaarde te veel den eigenlijken zin van een woord te laten gelden, waardoor dit een reliëf krijgt, dat door den schrijver niet werd gewenscht. Dit gevaar bestaat ook bij uitdrukkingen. „De kat uit den boom kijken", zal misschien op een vreemdeling een bijzonder komischen indruk maken, terwijl het ten onzent vaak zonder eenige humoristische bijbedoelingen voor „afwachten" wordt gebruikt. De onkundige vertaler zal zich haasten, een uitdrukking, welke in zijn taal komische kracht heeft, ab equivalent te gebruiken met het gevolg dat een volkomen verkeerde indruk wordt gewekt. Het tegelijk houterige, hoekige en vage, onvaste der meeste vertalingen, ook van letterkundigen, vindt derhalve ten eerste zijn oorzaak in de geestelijke onmacht tegenover het vreemde geestesleven. Het is volkomen onmogelijk, het werk van een auteur, dien men niet volkomen begrijpt en aan wien men zich niet geestelijk verwant gevoelt, naar den eisch te vertalen —, daarom doen die gewone damesvertalingen van Gorki en Ibsen

Sluiten