Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

142*

Ben der oorzaken *) van de sterk schommelende bedrijvigheid in de ondernemingen is gegrond op de psychologische tendenz van den ondernemer, speciaal indien het bedrijf er een is met stijgende meeropbrengst om, wanneer de afzet het toelaat, zooveel mogelijk uit te breiden en zich niet af te vragen of de afzet in de toekomst dezelfde blijft. Een dergelijke tendenz heeft een schoksgewijze uitbreiding van de onderneming tengevolge. Iedere uitbreiding brengt weer groote bedrijvigheid in andere ondernemingen mede, die tenslotte ook tot uitbreiding over gaan. De prijzen stijgen, de voorraden worden vergroot met het doel een speculatiewinst te maken. De dividenden worden hooger, evenals de reserves. Nieuwe emissies zijn aan de orde van den dag.

De beurskoers kan hiervoor niet ongevoelig blijven. Dividenden, zoowel als de vermogenswaarde der aandeelen zijn gestegen, de koers gaat met de stijging mede. Er is een gegronde reden voor een stijging. Doch de koersen van aandeelen stijgen meer dan met den toestand van het oogenblik in overeenstemming is. Men verdisconteert de kans, dat de winsten nog grooter zullen worden, terwijl de kans van daling der winsten wordt onderschat. Ook hier spelen psychologische oorzaken een belangrijke rol. S. v. Petrazycki2) gaat nog verder en beweert, dat het publiek in tijden van hoogconjunctuur de kwade kansen aan speculeeren verbonden niet zien wil. Bij aankoop van effecten handelt men als iemand, die zich door de mathematisch ongunstige kans niet laat weerhouden te Monaco te gaan spelen. Petrazycki noemt dit de optimistische tendenz. Deze tendenz brengt de aandeelen in tijden van hoogconjunctuur vaak boven de innerlijke mérites. Doch deze tendenz is niet alleen werkzaam bij speculatie.

Ook de beleggers worden naar de aandeelenmarkt getrokken, hetzij ook door deze optimistische tendenz, hetzij uit onkunde.

Voor hen komen slechts obligaties of solide steeds dividendgevende aandeelen in aanmerking. Zien de beleggers echter de koers van obligaties steeds dalen en die der aandeelen al maar stijgen; dank zij het groote aanbod van nieuwe effecten eenerzijds en de groote winsten der ondernemingenn ander-

*) Voor de vele andere oorzaken verwijzen we naar de meer algemeene literatuur over de conjunctuur. ') Aktienwesen und Spekulation.

Sluiten