Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

17

doorgronden, had daarvoor van Dale's Groot woordenboek opgeslagen en in dat boekdeel onder „veld" wel allerlei be* tekenissen gevonden, die aan het droge element, maar niet één, die aan de zee herinnerde. Nu laat ik daar, dat hij in dit geval slecht keek, dat hij anders onder de betekenissen ook gevonden zou hebben „veld" in de zin van „gezichtsveld" en daardoor de gedachten van het hoge kollege misschien in een betere richting had geleid. Maar de grote fout van beide zit juist in het zien naar het taalgebruik (welk taalgebruik?) en in het afgaan op een woordenboek. Want wel ka'n men met enige kennis van het jachtrecht en het recht der vogel* bescherming uitmaken of van Dale bij is en volledig is met zijn beschouwingen over het woord „veld"; maar nooit kan men, omgekeerd, uit het woordenboek van een leek argumen* teren in een juridiese kwestie. Het resultaat van het arrest was dan ook allerdroevigst.

Dit Romanisme aller Romanismen nu, is, geloof ik, als volgt te verklaren. De metode van de Romeinse rechtsweten* schap in haar goede tijd bestond naar de vorm zeker in het nagaan, welke verschijnselen onder dit of dat woord van een wetstekst of van een klausule uit het edikt te brengen waren. Maar wet en edikt werden met de uiterste zorg geformuleerd en, wat het allerbelangrijkste is, ze werden geformuleerd door mannen uit dezelfde betrekkelik kleine kring, waaruit ook de „uitleggers" en „toepassers" voortkwamen. Met andere woor* den, er bestond de vaste band der traditie tussen wetgeving en wetenschap en rechtsbedeling. Men wist, wat men in de tekst gelegd had en waar men het gelegd had; en zonder gevaar kon men het nu in de praktijk of in de leer er weer uithalen. En zo men eens er meer uithaalde, dan er oorspron* kelik in gelegd was, dan deed men dit bewust en wist men, hoever men ging en hoever men de konsekwenties zou trek* ken. Onder deze omstandigheden was „wetsuitlegging" in de vorm zelfs van de meest krasse woordinterpretatie ongevaar* lik en was ze wetenschappelik, omdat het in wezen toch bleef een opsporen en onthouden van het recht, dat misschien in de tekst niet volmaakt tot uiting had kunnen komen, maar toch met behulp van die tekst weer gevonden kon wordendMaar wat deed nu de moderne wetenschap? Zij nam de vorm der Romeinse metode over, hoewel die niet meer geschikt is voor onze tijd en raakte daardoor dan ook hopeloos het

Sluiten