Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

6

prijs, waarop hij zijn diensten of waren schatte, algemeen ; bij den ambachtsman was het vluchten met genoten voorschot niet zeldzaam. Dit slechte voorbeeld werd door de meer ontwikkelde Inlanders nagevolgd, de massa der inlandsche bevolking vormde zijn prooi. Door zijn woekerrente maakte hij den Inlander voor altijd tot zijn schuldenaar, hij vermeesterde de voortbrengselen van hun landbouw, en verbond den hooger geplaatsten onder hen aan zich door huwelijken.

Ook de houding van den Chinees tegenover den Europeaan was in de jaren na 1816 dusdanig veranderd, dat in 1837 een commissie van notabelen te Batavia kon schrijven : „Het ontzag van den Chinees is thans zóó gedaald, dat de Europeaan, welke rang hij ook bekleedt, alle omzichtigheid moet gebruiken om niet op de openbare wegen door wagens en bendies overreden te worden."

Het bovenstaande was oorzaak, waarom de vreemde Oosterlingen in 1835 werden verplicht in wijken te wonen.

Dit voorschrift werd vooral in den beginne met zoodanige gestrengheid toegepast, dat de regeering het noodzakelijk oordeelde bekend te stellen, dat alle maatregelen van toezicht of beperking, welker strekking zou kunnen zijn hen te verdrijven of onvergenoegd te doen worden of die vrees aanduidden, moesten worden vermeden. *)

Nadien is deze beperking der vrijheid van wonen dan weer meer, dan weer minder streng toegepast, tot pas in 1919 tot intrekking werd overgegaan.

Zijn de voorgenoemde de belangrijkste regelingen betreffende het wonen en reizen uitgaande van de centrale regeering, ook gewestelijke en plaatselijke voorschriften waren te dien aanzien bestaanbaar.2)

In herinnering moet hierbij gebracht worden dat aan de gewestelijke bestuurshoofden op de Buitengewesten in.de R. R. van 1818, 1827, 1830 en 1836 de bevoegdheid werd gegeven, om zoodanige verordeningen te maken (maatregelen te nemen), als vereischt werden voor een geregelden loop van zaken.

Ook de residenten van Java en Madoera mochten volgens artikel 10 van het reglement op het binnenlandsch bestuur voor genoemde

!) de Waal I blz. 171 e.v. *) Blz. 59.

Sluiten