Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

159

Het reglement van Billiton onderscheidde voor de hier bedoelden zelfs drie soorten van passen a. voor reizen over zee buiten de assistent-residentie Billiton, b. voor reizen over zee binnen het gebied van de assistent-residentie Billiton en c. voor reizen over land. In alle drie de gevallen werd de vrijheid van zegel op den pas aangegeven, en werd daarop aangeteekend dat voor eiken reiziger een afzonderlijke pas moest worden afgegeven.

Voor Ambon, Ternate, Zuid-Oost-Borneo, Sumatra's Westkust, Benkoelen, Lampongsche districten en Palembang werd voor alle reizen slechts één soort pas afgegeven, waarop evengenoemde verklaringen overal voorkwamen.

In Menado, Bali en Lombok werd ook maar een soort pas afgegeven voor alle reizen en altijd werd daarop eveneens vermeld dat zij vrij waren van zegelrecht; in Menado kwam bovendien op eiken pas de aanteekening voor, dat voor eiken reiziger eenen afzonderlijke pas zou worden afgegeven, tenzij in den gemeenschappelijken pas ieders naam afzonderlijk werd genoemd; in Bali vermeldden de passen wat dit betreft niets.

Is hiermede in het algemeen de bevoegdheid tot reizen van Inlanders en vreemde Oosterlingen in gemelde gewesten besproken, vennelding verdient nog, dat in de Celebes regeling en in die van de Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo ook over reizen van Europeanen en vreemde Oosterlingen in het gebied van inlandsche vorsten gehandeld wordt.

Deze regelingen zullen echter in een volgende afdeeling nader worden bezien.

Na het voorgaande te hebben overwogen, komt men tot het besluit, dat, behalve in het gewest der Zuider- en Ooster-afdeeling van Borneo, aan Inlanders afkomstig uit eenig gewest, behoudens eenige verplichtingen tot vermelding hier en daar in dat ressort te land vrijheid tot reizen gegeven werd door de even besproken reglementen, en dat de Inlanders voor reizen ter zee nog in het bezit moesten zijn van een pas met de daaraan verbonden verplichtingen.

Dat er eehter van vrijheid tot reizen van buitengewestehjke Inlanders en vreemde Oosterlingen nog geen sprake was, integendeel, dat deze heden in hun beweging door het verplicht bezit van

Sluiten