Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

183

zen wordt tegemoet gekomen. Vooral die maatregelen trekken hier de aandacht, welke betrekking hebben op de belemmering van de vestigings- en bewegingsvrijheid der vreemde Oosterlingen, zooals die in het wijken- en passenstelsel tot uiting komt."

Hierop volgt een geschiedkundig overzicht van hetgeen in den loop der tijden op het gebied van passen en wijken werd voorgeschreven, waarna de toelichting eindigde met:

„Thans is de tijd gekomen om tot een algeheele afschaffing van den wijkendwang over te gaan, zoowel voor de Buitenbezittingen als voor Java en Madoera. Ook voor de Buitenbezittingen acht de Landvoogd het geen bezwaar deze laatste belemmering der persoonlijke vrijheid van de vreemde Oosterlingen uit den weg te ruimen. Zou in verband met de voorgenomen afschaffing van het wijkenstelsel artikel 73 gewijzigd dienen te worden, met het oog op de beoogde plannen tot hervorming van het bestuur over de Chineezen wordt voorgesteld het geheele artikel in te trekken" 1). Zonder eenige op- of aanmerkingen werd dit voorstel tot wet verheven en afgekondigd in Stb. 1918 no. 794.

Zoo stond dus geen enkel beletsel de algemeene vrijmaking van het wonen der vreemde Oosterlingen meer in den weg a).

Voor Java en Madoera met de administratief daartoe behoorende kleinere eilanden kwam dan ook bij ordonnantie van 21 Maart 1919 {Stb. 1919 no. 150) met ingang van 1 April 1919 eindelijk de woonvrijheid voor vreemde Oosterlingen tot stand. Van toen af mochten die landslieden, wanneer zij gerechtigd waren op genoemde eilanden verblijf te houden, zich vestigen zooals zij verkozen, en waren zij daarbij niet meer gebonden noch aan zekere plaatsen, noch aan zekere wijken.

De thans op Java en Madoera aangetroffen wijken voor Chineezen, Arabieren enz. (veelal bij residentsbesluit geregeld) zijn dus even facultatief als die voor overwalsche Inlanders, en alleen behouden wegens het gerief, dat men aldaar kon hebben van de hulp van Chineesche wijkmeesters en dergelijke helpers.

Sedert hebben zich overal gegoede Chineezen herhaaldelijk gevestigd in wat men zou kunnen noemen „de Europeesche buurten".

!) Bijl. Handelingen 1917—1918, no. 310.

s) In den Volksraad werd in 1918 nogmaals gewezen op het kwetsende van het wijkenstelsel. Handelingen 1918, blz. 122.

Sluiten