Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zijn en met gröote zorg in de Gemeenteverzameling zijn bijeengebracht, waar zij beter dan iets bewijzen, dat daar zeker geen woonplaatsen of nederzettingen uit Romeinschen tijd te zoeken zijn, gelijk men vroeger meende, komen er een aantal uit deze zelfde periode voor.

Had de Batavenopstand en de aanleg van deze vesting in 70 na Chr. een plotseling en volkomen einde gemaakt aan de Bataafsche nederzetting en haar burcht hier en zagen wij ook de daarbij behoorende grafvelden op dat oogenblik plotseling afbreken, die latere grafvelden, welke bij de vesting behooren en ook het materiaal in deze zelf gevonden, eindigt eveneens plotseling slechts weinige jaren na het jaar 100. Dan is het blijkbaar ook met die Romeinsche militaire bezetting hier gedaan en dat verwondert ons niet, aangezien wij uit de literatuur kunnen opmaken, dat in een der eerste jaren van de 2e eeuw het garnizoen hier, de legio X, naar Dacië werd overgeplaatst. Toen is blijkbaar het geheele heuvelplateau oostelijk van Nijmegen, die heuvels, waarop zich de geschiedenis van Bataven en Romeinen gedurende de geheele eerste eeuw vrijwel uitsluitend had geconcentreerd, blijvend verlaten; uit de eerstvolgende eeuwen komen hier geen vondsten van welken aard ook meer voor. Keizer Trajanus heeft dan ook op dit belangrijke punt aan den Nederrijn een geheel ander soort nederzetting gevestigd, in een geheel ander gedeelte der tegenwoordige stad Nijmegen.

ULPIA NOVIOMAGUS

Wanneer wij op de kaart zien hoe de stad hier gelegenis aan de breede rivier, juist waar de Waal, met een bocht uit het Noorden komende, naar het Westen afbuigt, dan kan het ons niet verwonderen, dat er in het lage stadsdeel ten W. in den loop der jaren een breede strook gronds is afgespoeld, zoodat een groot stuk van wat destijds land was, thans in de rivier ligt. Bij dat wegspoelen zijn in de vorige eeuwen tal van Romeinsche overblijfselen bloot gekomen; muurwerk, beeldhouwwerk, inscripties en tallooze kleine voorwerpen, waarover wij, helaas, slechts weinige, betrekkelijk vage, berichten bezitten, doch waarvan althans een gedeelte in de Gemeenteverzameling van Nijmegen bewaard is gebleven. Wat wij intusschen hiervan weten is zeker voldoende om te bewijzen, dat hier een belangrijke, ten deele uit steen gebouwde nederzetting in Romeinschen tijd gelegen heeft. Doch ook hier is ons de stadsuitbreiding in het begin van deze eeuw te hulp gekomen. Daardoor immers werden westelijk van de oude stad uitgestrekte grafvelden, welke

10

Sluiten