is toegevoegd aan uw favorieten.

Christelijke encyclopædie voor het Nederlandsche volk

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

16

ECLECTICISME - ECSTASE

idee der menschheidverwerkelijk. Christus heeft door zijn werk loon verdiend, en wij hebben daaraan deel, inzoover wij één worden met hem.

De uiterlijke werken: vasten, waken, kastijding acht Eckart van weinig waarde. Alle werken, die uit uiterlijke motieven geschieden, zijn dood

in zich zelve, net ware wciku .o innerlijke werken van den geest op zich zelf, d i van den geest in God. Ook aan de werken der' barmhartigheid, die om Gods wil geschieden kleeft nog de gebondenheid aan uitwendige doeleinden en zorgen. Het ware inwendige werk is een onafhankelijk opgaan van het verstand in God, niet gebonden aan rationeele voorstellingen maar in zuiver onmiddellijke eenheid Het deugdzame handelen is een handelen zonder doel. Zelfs het eeuwige leven mag met het doel zijn der deugd. Werk om des werks wil, heb lief ter wille van de liefde, ook al was er geen hemel tot belooning en geen hel tot straf, bemin God om Zijner goedheid wil. De liefdé is het beginsel aller deugden en streeft naar het goede, en is niets anders dan God zelf. Dit alles herinnert aan Plotinus, en buigt af van de zuiverheid der Heilige Schrift. Eckart ver,,A " i ..i^iM» Pu antinnmistische con¬

sequenties van de Broeders en zusters van den vrilen geest, maar hij geeft toch al en schijn het met hen eens te zijn. De vrijheid van de wet komt, zegt Eckart, slechts toe aan denverborgen grondV die achter de krachten der ziel ligt namelijk"„das Fünklein", dat altijd met God veréenigd moet zijn, waardoor het begeeren, het willen en het doen bepaald moet zijn.

De Sacramenten zijn een groot geschenk, maar het is toch veel heerlijker dat God geesteliik in ons geboren wordt. Die recht geestelijk toebereid is, dien is elke spijze een sacrament. Ascese heiligen en reliquieëndienst, de biecht zijn voor de hoogerstrevende menschen waardeloos, evenals alle uiterlijke vormen.

Eckart beveelt niet aan de wereld te ontvluchten. Men moet zijn eigen wil ontvlieden, Inders vindt men in de cel even weinig vrede als daarbuiten. Die recht staat geniet het licht Godrevenzoo goed in het wereldlijke als in het geestelijke: werk. In de 9de preek stelt hij Martha lelfs hooger dan Maria. Maria genoot de zoetheid van de woorden des Heeren zij bevond rich nog in de school, maar Martha had dit ~" , «„«„„«nnpn pn stond vast. zoo-

lat het werk haar niet hinderde. Hij waarschuwt

dan ook zijn vnenaen om nei kvu. "«•' *ua . j x„ w heiHcre en het wereld-

sche leven, maar hij wil dat men dezelfde stemming behoudt in den strijd, temidden van de onrust en de menigvuldige wisselingen der wereld, die zij in de kerk en de cel bij zich . . t J n„ „;,„,,mnnino- rier ziel wordt niet

neonen. --- te

ontvluchten, maar door geduld en lijdzaamheid in den stri d aan te kweeken, en de wereld te overwinnen door haar te doorleven. «Dat een i ...o«« »„ wreertyfiam leven heeft in

ïïensV" ™:^h een moeililk leven

aeduldig verdraagt is beter; maar dat een mensch lijn rust heeft temidden van de moeilijkheden,

dat is net oeste van auco.

Eckart wilde de leer der kerk niet aantasten. In 1327 predikte hij den 13den Februari te Keulen, verzekerde toen aan het volk de zuiverheid en de gezondheid van zijn geloof en zeide dat hii elk woord, dat hij had gesproken en dat in strijd was met de leer der kerk, gaarne wilde terugtrekken. Hij zegt in deze preek dat twee beschuldigingen tegen hem waren ingebracht. le dat „zijn eigen kleine vinger elk ding had geschapen," en 2e „dat in zijn ziel iets ongeIchapens is." Het vonnis van den paus bevat deze merkwaardige uitspraak: „Hij heen geWenscht meer te weten dan hij moest, bn ais wil een van de veroordeelde stellingen lezen: Wii zijn geheel veranderd in God, evenals in het sacrament het brood veranderd is in het lichaam van Christus," dan moeten wij erkennen dat hij zich niet eenvoudig genoeg hield aan

het Woord van God. , .

Voor de mystiek heeft Eckart groote beteekenis. Ook de Duitsche taal heeft voor haar ontwikkeling veel aan hem te danken. I a.

Eclecticisme (van het Grieksche woord eklegein, dat uitkiezen beteekent) is een wijseeerige richting, die uit de voorhanden systemen 5. „iQS,0n+pn uitkiest en die tot een

eenheid tracht te verwerken. Het eclecticisme

komt meestal voor in een uju, wamm «""igeerig denken, na in vele systemen gebloeid te hebben, uitgeput raakt. Een voorbeeld van zulk

eclecticisme zijn ae Diuauusmc «~"™"~3— van Cicero. Eclectische naturen zijn weinig prin¬

cipieel en missen ae Kracni uci iu^^ ~— sequentie. [ 14 . „ rtp „„

Ecliptica is ae stuijiiuait »v6,, —

in een jaar aan den hemel aflegt. Het vlak van deze baan, waarin zich dus de aarde in een jaar om de zon beweegt, heet vlak der ecliptica

of ook wei Kortweg ecuputa. «.» ■-o/.iins mr>et nok de maan in dat

vlak liggen: vandaar de naam ecliptica of vlak

der verduisteringen, een ui<m..jvCluu. heeft plaats bij volle maan, wanneer zon, aarde en maan in een rechte lijn liggen zoodat de

schaduw der aarde op ae mam vau. u»». ^ nieuwe maan aarde, maan en zon in een reente lijn, zoodat de maan ons belet de zon te zien.

dan spreekt men van eenzuii»»ei«v..o^....6. ---vlak der ecliptica vormt met het v ak van den evenaar een hoek van ongeveer 23V?0 en snijdt den hemelbol in 12 sterrenbeelden, die de namen dragen van ram, stier, tweelingen, kreeft, leeuw, maagd, weegschaal, schorpioen, schutter, steenbok, waterman, visschen. Aan dezen ring van sterrenbeelden geeft men den naam van dierenriem of zodiac. [31. .

Ecstase beteekent een buiten zichzelf geraken („ek-stasis": staan buiten zich). In net Nieuwe Testament komt het voor R in oneigenlijken zin als verbazing of ontzetting; zie Marcus 5 : 42: „en zij ontzetten zich met groote ontzetting". Ook in Marcus 16 : 8, Lucas 5 : 26 en Handll. 3 : 10 heeft de Statenvertaling „ontzetting". Het beteekent dus met het ten volle buiten gebruik geraken van het bewustzijn, maar het niet ten volle kunnen verwerken der indruKken en het niet geheel begrijpen van wat men ziet of hoort. 2°. Als „vertrekking van zinnen ,